Поэт лудеш почеламутым…

Писатель-влакын погынымашышт вашеш

 

Поэт лудеш почеламутым…

Кажне мастар айдеме калыкыште муро гай пашаж дене чаплана. Йолчием мастар – мотор йолетым утыр моторештыше йолкатам чикта, кинде кӱэштше – тамле да куатым шочыктышо сийым темла,  мурызо шонымашым чон гыч луктын муралта, куштызо кап-кылын кажне вӱршер толкынжо почеш тавалта. Нунын пашаштым шияҥдышашым ме чыланат палена, шарнена. А поэт лудеш шке чон вӱржӧ дене возымо почеламутым. Тидын годым тудын пашаже таче кузерак аклалтеш? Тидын нерген сылнымутын таҥже-влакым шоналташ ӱжам.

«Вӱр ден» манмыже нигунарат сылнештарен каласыме огыл. Историйыште тыгай  сӱрет икте веле огыл лийын. Шарнеда: «До свиданья, друг мой, до свиданья»…  Руш поэт С.Есенин чеверласыме почеламутым вӱр дене возен маныт. Марий сылнымутын шӱдӧ ияш пӱрымашыштыжат тыгай сӱрет лийын. Таче ик лӱмлӧ поэтын архивыштыже уш дене умылаш лийдыме шонымашым, неле пышкемышан шижмашым  луктын каласыме, шке вӱржӧ дене возымо кагаз лышташ аралалтеш. Тыгай лышташым ончен илаш – Юмо аралыже! Ты возымым ужмемлан ятыр жап эртен гынат, шкемым мучаш марте умылен ом керт: кочо шӱлык чон рӱдым нултымыла, чылажат арам тыршымыла, поргем сер тӱрыштӧ шогымыла чучын. Кӱлеш вет, чернила олмеш шке вӱр ден возаш…

Тидын нерген шарналташ мыйым кодшо ий мучаште идалыкын писательжым рашемдыме годым колмо ой таратыш. Йошкар-Оласе  ончыл шонымашан пашаче ешыште «Поэт – писатель огыл» манме шонымашым кольым. Трукышто ни тӧрлатен каласашат, ни ваштареш ойлашат шотым шым му. Вет тыге шонышо айдемыже интеллектуал-влак радамыште улеш… Кӧ тугай поэт – тидыжымак палышаш. Вучыдымын шочшо умылыдымаш угыч мутерышке ончалаш таратыш. Ятыр вере ты мутым «почеламутым возышо айдеме» манын рашемдыме. Утларак тичмаш вашмутым В.Дальын возымыштыжо муаш лиеш: «Поэт – человек, одаренный природою способностью чувствовать, сознавать поэзию и передавать ее словами, творить изящное; стихотворец». Ты умылымаш дене йыгыр семын поэзий нерген умылымаш ила. «Поэзия – изящество в писменности; все художественное, духовно и нравственно прекрасное, выраженное словами, и притом более мерною речью. Поэзией, отвлеченно, зовут изящество, красоту, как свойство, качество…»

Вот кӧ тугай поэт! Вот мо тугай поэзий!

Ончалына тачысе илышнам. Кӧ тугай поэт? Тӱжвал сынже могайрак:  йолчием мастарын шочыктымо катажым чиен? Ӱмбакыже юзо кидмастарын пашажам шоҥалын, вуйышкыжо кӧ улмыжым палдарыше вуйчиемым шынден? Кумда тӱня умылымаш, келге шинчымашыже ситышынак уло? Уке гын, кушто, кузе кычалеш, пога? Кӧргӧ чонжо могай ю дене темын? Пӱртӱс пуымо шижмаш дене чын пайдалана але так гына пурлаш-шолаш кышкылтеш?

Ты йодыш-влаклан вашмутым кычалшыла шинча ончылно эреак эртыше курымысо марий поэт-влак шинча ончылно улыт. Вот иленыт вет: возеныт, возымыштым шке коклаштыштат аклен-ӱчашеныт, нуным кугыжаныш могырымат пагаленыт, шочмо калыкнат нунын ӱмбак йӧратен да кугешнен ончен. Эн тӱҥжӧ, нуно шканышт акым паленыт да ты илышлан шке кӱлешлыкыштым шижын иленыт. Тыге творчество пашаштым вияҥдаш, айдеме семын илаш, ешым поген, у тукымым кушташ пиалан негыз лийын. Шарналтыза кодшо курымын 60-шо ийлажым. Эрык шӱлыш дене шӱлалтыше руш поэт-влак почеламутым колышташ кугу тӱшка дене калыкым чумыреныт. Шке сылнымутышт дене калык чоным тарватен, кугу мутланымашке ушнаш ӧрын огытыл.

Марий Республикыштынат чыла тиде лийын. Поэт-влак ончылгоч палемдыме план почеш калык дене вашлиймашке лектыныт, мӱндыр верлашке творческий командировкыш коштыныт. Автор ты годым шкенжым, кугыжанышын поро увержым шарыше, шулдыран кайык гае шижыныт, шонем. Газет редакцийлаште, издательствылаште возымышт савыктеныт, радио, телеэфир гоч йӱкышт йоҥген. Творческий командировкат у произведенийым шочыкташ сай йӧным ыштен. Тунам тыгай сомыл изи огыл гонорар дене аклалтын. Ты гонорар айдеме семын илаш, сылнымут пашам профессионально шукташ йӧным пуэн.

Таче йорло пӱрымаш дене таҥлалтын, ме эсогыл монденна: кӧ тугай поэт? Калыкна поэтын возымыжым ок пале, палаш кумылжо лектеш гынат книгажым кычал ок му. Муэш гынат, яра пӧлеклымым вуча. Ынде поэтым вашлиймашке огеш ӱж. ™жеш гынат, йылт яра лудын пуаш йодеш. Корно роскотым, моло шотым шияҥдаш ушешышт ок воч. Гонорарым шонат – тӱлат, шонат – огыт тӱлӧ. Ятыр вашлиймашыже ӱстел сийым темлыме дене эрта. А те иктаж-кунам шоналтенда: ты ӱстел сий возышо айдемын уш куатшым, кӧргӧ чонжым моторлык дене огеш теме гын, кушеч шочеш мотор почеламутшо?

Ме поэт-влакым огына жапле. Тиде огыл мо пытартыш ийлаште шочыктен «Мый поэт улам» манше полкым? Тиде огыл мо таче чын поэзий, чын искусство нерген умылымашым «графоманство» марте волтен? 

Тыглай айдеме семынак поэтат тамле вӱдым подылнеже, тутло киндым пурлнеже, ушым шинчымаш дене шуарынеже, кап-кыл моторлык куатым шижын илынеже…

Тыгай йодыш-влак лекме годым ме орадыла ӱшанен Писатель ушем велыш вуйым савырен ончена. Чаманен каласаш логалеш, тыште таче кажне возышо еҥ нерген азапланыме кумыл огеш шижалт. Вийвал ийготанже улшо илыш куатышт дене илаш тӧчат гын, кугурак ийготан, сулен налме канышыште улшо автор-влакым ончен чаманет: нунылан миен тӱкнашак нигуш! Шӱлыкан шижмаш дене ӱмыр кечыжыштым илат. Нунын чоныштышт ончыкылыклан ӱшаным кучымо куат огеш шижалт. Ме чӱчкыдынак творческий ушем-влак нерген закон укедымылыклан, пазар илышын у савыртышыжлан вуйым шийына. Тыге ме – шкеак, ты чырлан эҥертен, пӱртӱс законым пудыртылына. Возышо айдемым пагалымаш, тудын пашажлан оксам тӱлымаш – Юмын сомыл огыл. Тидым тыглай айдемак – мый, тый, тудо –  шуктышаш улына.  Тидлан возышо еҥым ӱжшӧ оза, вуйлатыше ойпидышым гына ыштышаш. Сай оза унам шот ден онча. Таче тӱвыра пайрем, вашлиймаш-влак лӱмын возымо проект почеш эртаралтыт. Пагалыме проект оза-влак! Пагалыме кугыжаныш организацийым, фирме ден ЧП-ым вуйлатыше-влак! Поэт нерген шарналтымыда годым пашажым аклаш, ик строка дене гонорарым ончыкташ ида мондо, пожалуйста. Возышо айдемым шотлен ӱжмыда годым Ю куатым пагалыдымаш пайремдамат, илышдамат огеш сылнештаре. 





Зоялан серыш
Сайт радам
Яндекс.Метрика

 1