Тиде юарлыше рвезе

 

Ах, шарнымаш!

Ах, шарнымаш!

Кÿчык  улат улмаш.

Лай илышаш

Кумыл кодеш улмаш.

 

Ой, шарнымаш!

Чоным туржат улмаш.

Шып шогышаш –

Мутым муман улдаш.

 

Тый шарнымаш!

Чыла кертат улмаш…

1998

Шогалам…

Шогалам пöрт покшек, чонем кидышке налын,

Да куштем, да шортам. Кыжганат дыр чылан.

Кö пала, умыла неле пагытын палым,

Огеш ман дыр «Ораде», кертам вет чалем.

Илышаш ыле ялт кочам гае улаҥын,

Ачам гай чон ласкам моштышаш арален.

Йÿлö-йÿлö, чонем, ойго дене тулаҥын,

Но ит колто ÿшаным. Ӱшан – илышем.

Ӱшанем, мый тетла тыге йöсын ом кушто.

Да ом шорт. Молымат ом шортаре пырчат.

Кö пала: молан шем ойго дене куштем мый?

Вескана молан мый куан дене шортам?

Мый тыгай илыш лакыш логальым, кузе гын

Иза-шольо ден кодын, пырля илышаш?

Таҥемлан ойлышаш, тыгай неле куктежым

Келша мо мый денем тöр пайлен нумалаш?

Ӱдырем деч йодшаш, лияш суксо гай ÿдыр,

Але ялт чинче гае изи падыраш,

Тек лиеш мыланем эре йÿлышö шÿдыр,

Илыш корным кычал, ынже пиж лавыраш.

Эргымлан ойлышаш: ыштен шогыжо йöным

Шкаланжат, мыланнат ласканракын илаш.

Мамык мланде тудлан алмаштен мыйын чоным.

Ай, чонем, кузерак, мо юж дене шÿлаш?

Пиалем пеш кугу янда гае улмашын,

А кугу эше шучкын кертеш шаланен.

Паленам тидым мый. Пÿрымашым саҥга гыч

Ӱштылалын эрташ огеш лий шогалде.

Шогалам, шогалам, чонем кидышке налын,

Да куштем, да шортам, ойгем ден öндалалт.

Ӱшанем, илышем, тиде пагытым нелым,

Эртара чытенак, огеш йом ондалалт.

1994

 

Тиде юарлыше рвезе

 

Тиде юарлыше рвезе

Пöрдын-пöрдеш ончылнем:

Пуйто вÿраҥлыме презе,

Тöрштыл модеш воктенем.

Суртыш пурем – тудын йÿкшö,

Тÿнö – кизажым шуя.

Кажне полмезыште тÿсшö

Чонышко семла шыҥа.

Тиде юарлыше рвезе

Юмо гай лийын мылам.

Илышын можым, кузежым

Воштыл темла, да налам.

Кушко ом кай, куш ом мие –

Тудо ила ончылнем.

Шылын кодеш, уке лие:

Шыргыж шога шеҥгелнем.

Ошкыл колтем: ловыклалтше

Тувыр урвалте – пайрем.

Шинчым сукен – йыр шарлалше

Шовыр урвалте – сöрем.

Тиде юарлыше рвезын

Шыргыжше кумыл –  чоя.

Киндыште тудын эрзажым

Муын мужедше – шоя!

Тиде юарлыше рвезе

Угыч шинчеш воктекем:

Илышын

           шерыж ден

                          кочым

Шочын пайлаш мый денем.

21 шыжа 1995

 

Сандалге ӱшан

 

Шинчена ойгем ден öндалалтын,

Эргым ден кутырымем гай чучеш.

Ты тÿня мыланем кумыкталтын,

Мландемат чевер тÿсшым тÿчеш.

 

Ты тÿня огеш муро чапмурым,

Огеш керт ойгымат паремден.

О, мыняре кÿлеш тылат курым,

Черланен тöрланаш, патырем?

 

Кеҥеж гоч йÿштö йÿр озаланыш,

Але мланде тыгела шортеш?

Озыркан мардеж, толын аланыш,

Воштыл колтыш. Кыжганыш шопкер.

 

Вот тыгай ыле таче Сандалык,

Чон

    Чон олмышто огыл, товат.

Омешем кончыш кече сандалге —

Ах, ÿшан, тиде тые улат?

Пеледыш 1992

 

Шыҥа

 

Чонышкем шÿлык муро шыҥен,

Пиалем мыйым воштыл элнен.

Суртыштем йÿклана лач шыҥа,

Шып шепкашке Сандалык шыҥа.

 

Мый шинчем тымык йÿдым шкетак,

Мотор омым ончат йочам-влак:

Куанем, ÿшанем улыда.

Шÿлыкан чон пиалым улда…

 

Пÿрымаш пÿйымат пудырта,

Шолып сомылым тудо шукта.

Икшывем шып мала… Шып мала…

А шыҥа — йÿклана да кола…

1994

 

Куптыр

 

Шинча йымаке куптыр возын:

Куанлан ойго вуяваш шога.

Волгалтым мые – койо – тылзын.

А шортым – лупс шырчам пога.

 

Шуен кизажым суксо семын,

Чонем

        йыр со чоҥештылеш…

Да тиде ныжыл шÿлык семым

Шÿм-кыл денем шокталталеш.

Ноя да угыч, шыпак лийын,

Шара шинча воктек возеш.

Мыят канем да мамык пуным

Левед пыштем кас-йÿд вашеш.

 

……………………………………..

А йÿдым кончыш омо – лайык:

Шинча йырем гыч куптырым погаш

Кава гыч волыш эргым – кайык! –

Ойгем, тыгай улат улмаш!

Идым 1994

 

Сортам чÿктем…

Сортам чÿктем. Тул йÿлымым ончен,

Чонем, лыплане. Кумылем, ит шорт.

Омеш, ах, эргым, илыше кончен,

Ӱшаным пу да шылмыла ит мод.

 

Пелен тый лий. Мый, тыйым йöратен,

Могай поян, улан улам, шонем.

Ужар садер гоч, кечыла йÿлен,

Тÿням волгалтарем тылат, шонем.

 

Пелен тый лий. Мый, тыйым арален,

Виян да патырым ончен куштем.

Лият йомакысе гай рвезе еҥ…

Да тый денет илен шерем ок тем!..

 

Пуэм мый шÿм тулемым — йöраташ.

Вет тудо колымаш дечат виян!

Огеш лий тудым нимо ден йöрташ,

Изэргым, код пырля, лий пиалан.

 

Тол кÿдыкем, тол шыргыж, воштыл тол…

Кержалтын шÿйыш, курымешлан код…

Сортам чÿктем. А чонышто тулшол…

Чонем, лыплане. Кумылем, ит шорт… 

Сӱрем 1994

 

Мыйын эргым…

 

Мыйын эргым суксо гае

Шке лийнем ош йÿксö гае,

Мый лийнем ош йÿксö гае –

Чоҥештен молан ом кае?

 

Илынем узьмак тÿняште,

Пиалан еҥ-влак коклаште,

Пöртым чоҥынем Ошлаште,

Эргым ден моднем ошмаште.

 

Но ойлат: узьмак тÿняште

Ок кÿл пöрт… Нимом от ыште.

Тушто Юмын юзо кидше

Мо кÿлеш – пуа, ок кышке.

 

Тушто кажне еҥ – поянлык,

Тöрштылыт ший-шöртньö янлык.

Тушто южшо – мÿй таманыс,

Кумыл – сылне мур семаныс.

 

Изи эргым суксо гае:

"Мый кодам тышакын", – мане.

Мый улам ош йÿксö гае –

Чоҥештен гына ом кае…

11-13 шыжа 1995

 

Изи эргым

 

Изи эргым, кугу лиймекет,

Тый кодат гын моткоч шÿлыкан,

Йод ачат деч: могай курык он

Корныштет шогалеш тавадаҥ?

 

Йод чÿчÿ деч: могай пасу аҥ

Куралде кодын шыже марте?

Онаеҥ дечын йод: чонлан ак

Могайрак лийын таче марте?

 

Илышна неле манын ит ман.

Пÿрымашым нумалын кертман.

Ачат гае чытен илыман,

Ават гае йышт веле шортман.

 

Тый ит öр неле сомыл вашеш,

Шÿлык-ойгым сеҥен чытыман.

Ончык ончо, мардеж ваштареш:

Мардежат йÿр йÿкан, мÿй таман…  

Ӱярня  1992            

Кугу Юмо!

 

Кугу Юмо, улат гын, утаре!

Тый арале ешем – чон сортам!

Полшынет гын, сапетым луштаре,

Ончылнет кумалам да шортам.

 

Неле нелытым лывырге вачыш

Пыштенат да поктет, томаша.

А шÿртнем, камвозам, ом кынел гын,

Кö толеш кид шуялын полшаш?

 

Мый ом пале, могае мут дене

Тый денет кутыраш? Сöрвалаш?..

Кеч аклат шомакнам шöртньö дене,

От пелеште гын, мом шöртньылаш?

Шыжа 1993

 

Мый эргым тоенам

 

Мый эргым тоенам эрдене,

Ачам-авам ден коденам.

Да, модын йочала шер дене,

Ушем мардежыш колтенам.

 

Мардеж почеш каяш йомартле,

Мардеж, келшет, лиям таҥет?

Таҥлан, манат, лийман куатле?

Садлан тый мый дечем тайнет?

 

Мардеж, мардеж, кузе от вожыл:

Виян – поян, ушан – улан…

А тыйын сем тынаре ныжыл –

Коден кертат шкетем тышан?

 

Мардеж, мардеж, чыла моштет гын,

Авамым кондо кÿдыкем,

Ачам пытарыже шортмемым,

Изэргым модшо кидыштем…

 

Но… Эргым тоенам эрдене,

Ачам-авам ден коденам.

Мый, модын эргымын шер дене,

Мардеж лияш товатленам…

13 ӱярня 1995

 

Коленам эргымлан

 

                 Мыланем тый колен отыл,

                 Мый коленам тылат…

                                 А.Канюшков

Коленам эргымлан —

Огеш вучо окнашке кержалтын.

Ал эрден ачажлан

Огеш рÿзö кизажым, шуйналтын.

 

Коленам эргымлан —

Огеш мод акаж ден, ÿмалалтын.

Да тора коважат

Огеш шукто вучен уныкажым.

 

Коленам эргымлан.

Но молан чоныштем ойго муро?

Коленам гын, молан

Эргым верчын шортам, пÿйым пурын?..

1994

 

***

Куанен колем ыле, лиеш гын —

Илышем тугай куктеж-поран.

Шарнашда кодем ыле чоҥештыл,

Лывыла зӓнгӓр саска тура.

 

Кызыт ойго ден пеледын олык,

Шудо вузык йомын шÿм-кылем.

Вачышкем возеш пычкемыш солык —

Чеверем-влак, колтыза, кайыне-ем!…

 

А, чонем, яндар улат — пеледыш?

Але ом логал узьмак тÿняш?

Ах, колем ыле, товат, лиеш гын…

 

Ӱдырем вашлийым пöрт тураш.

7 сорла 1994

                     

Эргына-влак…

 

Эргына-влак шочыт да каят,

Ал эрдене ÿжарам таят.

Ал эрдене ава деч каят,

Шÿшпык-влак ты жапыште малат.

 

Эргына-влак шочыт да каят —

Я Афган кавашке, я Чечняш.

Ал эрдене лыдырген тайнат,

Илышна кодеш шемем ваялт.

 

Эргына-влак шочыт да каят,

Чоҥештат, ужат, турня гаяк.

Шочмышт годым пиална — полат,

Кайымышт годым — мур чоннам толат.

 

Эргына-влак шочыт да каят…

Ах, тайналт каят, тайналт, ваялт…

Эргына-влак мемнан деч каят,

Кайышаш ыле пырля мыят…

19 февраль 1995

 

Шонышым, илен ом керт

 

Шонышым, илен ом керт

Тый дечет посна.

Шонышым, мландем ок пöрд

Тый дечет посна.

 

Шонышым, шошат ок тол

Тый дечет посна.

Илышна шотлан ок тол,

Шонышым, посна.

 

Иленат кертам улмаш

Тый дечет посна.

Мландемат пöрдеш улмаш

Тый дечет посна.

 

Шошыжат толеш улмаш

Тый дечет посна.

Илашат лиеш улмаш

Мыланна посна.

Сӱрем 1997

 

* * *

Тыйым огыл тÿняште

Ынде кычалам, –

Южгата чонем ден

Кечылан келшалам.

 

Тыйын огыл оетым

Шулен колыштам, –

Шÿшпык муро йÿкеш

Шÿмемге каплештам.

 

Тыйын огыл ÿпет

Товатем да шерам.

Порсын озым пасушто

Лупсаҥын, шерлалт.

 

Тыйын огыл шинчаш

Ойганен ончалам –

Канде ер лийын

Келге шинчат гай мылам.

 

Тыйым огыл эрден

Сагынен öндалам,

Шынден кодымо тумо

Кушкеш лöзаҥал.

 

Тыйым огыл кастен

Йöратен шупшалам.

Шем мландет мыланем –

Ой мÿйшудо алан.

Сӱрем 1997

 

Куку

 

Куэрлаште сар куку

Чон ласкам мурен ок му.

Колянен, эрден мура,

Ойганен, кастен шуя.

 

Сем лукшат лугалт пытен,

Петрожат ынде эртен,

Куку чон алят ура,

Пуйто мурыкта пура.

 

Кумылем волтет, куку!

Шӱм-кылем шӱмлет, куку!

Чарне мурымым, куку,

Икшывет садак от му!

 

6 ага 1995

 

* * *

Суртем воктене пӧрдшӧ кайык

Шке сомылжым тыршен ышта:

Шем колымашын нӧшмым налын,

Окнашкем ончылгоч кышка.

 

Вашлийын-ойырлымо шотым

Вет кайыкат коклан луга.

Эше шым шынде мые отым,

Кушан капемым тоеда...

 

3 кылме 2002 

Тӱнян пиал                   

                        Миша лӱмеш

Ал шыжын первый кечыжым

Мочол мый вученам?!

Полан орлаҥгын кӱмыжым

Шӱм вургыж онченам.

 

Сандалыкын пеледышым

Мый тургыж шотленам.

Эн сылныжым перегышым

Школемын лондемлан.

 

Тек поро школ йолгорнышто

Тошкалтыш тӧр возеш.

Тунемше рвезын чонышто

Тӱнян пиал шочеш.

 

Сорла 1999

 

* * *

Тÿнö йÿр лыжган йÿрешат,

Йÿр йымак тарванышым.

 

Тÿнö кече йыр модешат,

Кече деке савырнышым.

 

Тÿнö йышт мардеж пöрдешат,

-Кöм вучет? – руалтышым.

 

Тÿнö шып поран туртешат,

- Кöм тоет? – кудалтышым.

 

Чоныш шÿлыкем ташленат,

Шорто вузылалт кава.

 

Суртым ойго сураленат,

Мланде мыланем ава.

1996

***

Каен йомам шем чодыраш,

Тоем ойгем шем пич чараш.

Куршеш ал снегыла налам

Куан саскам да пӧртылам.

 

Ачамын суртыш пӧртылам,

Авамын кӱдык шогалам.

Мый пӧртылам, мый пӧртылам –

Ом кай коден мотор пӧртлам.

 

Ида каласе: "Йомынам!"

Ида шоналте: "Йӧршынлан!"

"Каен, – манза, – шем чодыраш,

Шуэш, – манза, – кечан чараш, –

Тоя да ойгыжым, ласкан

Конда тушеч куан саскам..."

 

Но кайымеке чодыраш,

Шӱгарым кӱнчымек чараш,

Ал снеге гай куан саскам

Лиеш мо ШЕМЫШТЕ муаш?..

 

1996

 

Йомдарыме годым

 

Йолташым йомдарыме годым

Тӱняште йылт шкет пуйто кодым.

 

Ок кӱл лие поро ончалтыш,

Ыш кӱл ынде родын вӱчкалтыш.

 

Логарыш кержалте шем шӱлыш,

Порволыжо, шонышым, илыш.

 

Тыге шкемым шке вес тӱняшке

Колтен кертам ыле ӱмаште…

 

Но трук пагыт гочын йоҥгалте

Изэргын чарен-ӱжмӧ алже!..

 

Изэргын шыпланыше карже,

Изэргын йӱкланыше арже…

 

Ашна арален ош тӱняште,

Пиалым кычалын вӱмаште…

 

Ага 2010





Зоялан серыш
Сайт радам
Яндекс.Метрика

 1