Йӧратышна тыйым…

Саликалан шепкамуро

Йӧратышна тыйым…

                 В.Берестов семын

Йӧратышна тыйым амал деч посна,

Улат уныка да,

Улат ӱдырна да,

Улат тый изи да,

Кушкат тый Сылвийла,

Ачат ден аватым изим шарныктал.

Тек тиде йӧратыме ал кумылна

Ӱшанле аралтыш лиеш курымлан. 

Омо

Омо пӧртыштӧ коштеш,

Канде шовырым чиял.

Омо вате тошкыштеш,

Ужар сывыным шоҥал.

Коштыт нуно кид кучен,

Салика мален колтен.

       * * *

Омо коштеш шӧлдыравалне

Йошкар тувыр – кап ӱмбалне.

Омо вате – коҥгамбалне,

Сывынже волгалте – канде.

Коштыт нуно кид кучен,

Саликан шепкам рӱпшен. 

Кӧн тыгае шӱдыржӧ? 

Баю-баю, йолташем,

Солен отыл шке каштат.

Баю-баю, падырашем, 

Кунам кушкат, йолташем,

Тунам солет шке каштат.

Баю-баю, пашачем.

Кунам солет шке каштат,

Полшем каван опташат.

Баю-баю, чукаем.

Телым шудым ужалет,

У вургемым наледет,

Баю-баю, чеверем.

Тувыр, шовыр, сывынет,

Рывыж упш – мотор сынет.

Баю-баю, мурызем.

Йолетлан – суран кемет,

Ший таганже – шеремет.

Баю-баю, куштызем. 

Тувыр-шовырым шоҥал,

Капка ончык тый шогал.

Баю-баю, моторем.

Кӧн тыгае ӱдыржӧ?

Кававундаш шӱдыржӧ?

Баю-баю, баю-бай...

Мале, Салика

А-а, а-а, а-а-а,

Мале, мале, Салика.

Канде йӱд шулен эрта,

Мландыш шӱдыр лупс вола,

Йошкар кече кӱш кӱза,

Нур саска пелед шога,

Шошо сад волгалт йолга,

Кайык сылнын муралта.

Салика мален колта.

А-а-а, а-а-а-а... 

Ойо-ойо, пырысем

Ойо-ойо, пырысем,

Мамык пунан ош почем,

Пӧртыш омым пурталал,

Салика тек папалта.

Мый тыланет, пырысем,

Кучыкталам ший ырем,

Тамле когыльым сийлен,

Шӧр кӧршӧкым пӧлеклем.

Тар немыр дене шунен,

Шер мӱгӱндым тӱчыктем. 

Бай, бай, Салика

Бай-бай, Салика,

Изи терым налына.

Изи терым налына да

Кайыккомбым кычкена.

Кайыккомбым кычкена да

Каена ме унала.

Эчук деке каена.

Эчук деке каена да

Бай-бай, Салика...

Салика – мотор шӱмбел 

Ш-ш, ш-ш, шып-шып-шып,

Окна йымал кугызай,

Улат мыланна – изай,

Саликанам ит наҥгай.

Саликана икте вел,

Мыланна – мотор шӱмбел.

       Изи пием

О-о-о, о-о-о,

Лаю-баю, лаю-бай,

Изи пием, ит оптал.

Агытанем, ит мурал,

Салика, мален колтал.

Салика шагат мала –

Пелед кая саскала.

Эше ик шагат мала –

Саскаҥ кая олмала. 

Рия-рия шӱвырем 

Рия-рия шӱвырем

Шӱдыр семым шӱдырен.

Ты семеш Ольош чӱчкен,

Модмо жапшым мундыртен.

Ты семеш Ольош лӱҥген,

Тамле омым лӱшкыктен.

Ты семеш Ольош мала,

Шӱдыр-влак шаралат шала.

Одымарий Ольошна 

О-о, о-о, о-о,

Одымарий ойгыра.

Одымарий ойгыра –

Шовыр ока ойырла.

Шовыр ока ойырла –

Ола-вулам йомдара.

Ола-вулам йомдара –

Олпот лӱмым йождара.

Олыкмарий Ольошна

Олпот семын папалта.  

* * *

О-о, о-о, о-о,

Ольош олыкыш волен,

Лудым вӱд деке волтен.

Комбым шудышко поктен,

Модын, лышташлам колтен.

Омыжгайык чоҥештен,

Олык шудым лош лоҥден,

Омым оҥжо гыч кышкен,

Ольошлан малаш кӱштен.

О-о, о-о, о-о-о… 

Шокте йӱр 

Шокте йӱр, ит йӱр, ит йӱр,

Тӧрза сергам йышт ит кӱр.

Лай мардеж, лап лийын кай,

Капка воктеч лайык кай.

Шем кожер, ит ковыжлане,

Саликам ит помыжалте.

Кӱр шепка

Кӱр шепка лыжган лӱшка,

Икшывым рӱпша, рӱпша…

Омо толеш шӱвыран,

Чием – канде шовыран.

Шовыр ӱштыжӧ шиян,

Мландыш вола йӱд-сӱан.

Омо пурла шокшыж гыч

Шӱдырым каваш кышка.

Шола шовыр шокшыж гыч

Тичмаш тылзым пӧлекла.

Шкеже шӱвырым шокта,

Икшывым малта, малта…

 

Салика модеш 

Ам-ам

Ам-ам-ам-ам-ам...

Изи пием, ит оптал,

Икшывем ит лӱдыктал.

Шӱшпыкетым шӱшкалтал,

Саликанам модыктал.  

Тра-та-та 

Тра-та-та, тра-та-та,

Кочай пысим куштыкта.

А кована тра-та-та,

Лудышмурым мурыкта.

Ай шыри-вури-шыри,

Салика, кугу тый лий… 

      Ал ден гӱл 

Шӱшкал, шӱшкал, шӱшпыкна,

Ал ден гӱлым колыктал,

Ал ден гӱлым ончыктал,

Ал ден гӱлым чӱчыктал,

Ал ден гӱлым модыктал,

Ал ден гӱлым пӧлеклал.

 

Карсак мераҥ 

Сад-пакчаште умылам

Карсак мераҥ кӱрыштын.

Шурно пасуш нумалын.

Ме мераҥым кученна,

Пылышыжым кӱрынна.

Умылам тетла ит кӱр,

Лучо ковыжым шоктал,

Лучо ковыжым шоктал,

Саликанам мурыктал.

Топ

Икыт, кокыт, топ-топ-топ, –

Ньоган кидыштыже топ!

Кудалташ – пӧрдеш, кая,

Шкендым рвезе деч шылта.

Падыраш утен шортеш:

– Шылын мече пӧрт лукеш.

Муын кӧ мечем кертеш,

Тудо сеҥышыш лектеш.

Тудын ден чыла пайлем:

Тутлым, шерым, модышем…

Муыда гын, пӧлеклем

Вуй ӱмбалсе ош кечем

Саликанам сийлена

Коч, коч 

Коч, коч, коч, коч,

Тамле немырна моткоч.

Шӧрым темена тӱр гоч,

Шер теммешкетак тый коч!

 

* * *

Ням, ням, ням,

Немырым ням, ням.

Шӧрым подылал,

Темена шернам.

Шем шогертен

Шеме-шеме шогертен,

Пелашет – ош шогертен.

Коҥгамбалне шинчылден,

Тамле немырым шолтен.

Йочажлан шунен оптен.

Ӱдыр-шамычым сийлен.

Айвикалан – утларак,

Саликалан – шагалрак.

Салика, ит шорт, ит шорт,

Ачат дечын лиеш торт.

 

Салика кид кучен  кошташ тӧча

Тып-топ

Тып-топ, тып-топ,

Сад-пакчаште уке шот.

Салика лектешат вот –

Йыраҥ вачын йомеш сом,

Нӧшмыжым налеш шемрок.

Атылана кушкыл чот.

Саска велеш комдыш ток,

Илышна лиешыс – вот!

Тып-топ, тып-топ...

Салика икымше гана тошкал кая

Лий аралтышна

Тып-топ, тып-топ,

Салика, мемнан дек тол.

Кид шуен ачат дек тол,

Шыргыжын ават дек тол.

Поро шулык дене тол,

Поро пӱрыш дене тол.

Пеҥгыде, таза, ушан,

Лий аралтышна – ӱшан!   

Саликам шыматена

Ӱдырем шӱдырем

Ӱдырем – шӱдырем,

Чеверем – моторем.

Онченат шерем ок тем,

Йӧратен чонем ок тем.

* * *

Изи колоем,

Шер падырашем,

Чевер чукаем,

Чон аралтышем! 

* * *

Ӱдырем – уржавуй,

Илышлан шергашвуй.

Келанен модшо луй,

Пӱрымаш модышвуй! 

* * *

Ӱдырем – кӱдырем,

Чевер шӱдыр – моторем!

Салика шортеш

Кай, кай

Кай, кай, кай, кай,

Куэ вуйыш, кайык, кай.

Куэ вует шырт-шорт,

Саликана, тый ит шорт!

 

* * *

Ит шорт, чукай,

Тылат ур кокай,

Пӱкшвондым лоҥдал,

Ший пӱкшым волта.

* * *

Ой, ит шорт, ит шорт, ит шорт,

Тылат ямде тамле торт.

Тӱҥалат гын тый шорташ,

Перна шинчавӱд шотлаш.

Икыт-кокыт, йор-йор, йок! 

Саликана сусырген 

Пирын корштыш уло,

Ош мераҥын уло,

Торешйолын уло,

Саликан – тӧрлане!

Рывыж сусырген,

Айманен маска,

Саликан нерген

Ойлена ласкан.

Сусыр Саликан

Тӧрлана каслан.

 

  Саликана черланен 

Рывыж черлана

Рывыж черлана,

Туешка маска,

Мемнан Салика

Вашке тӧрлана.

Кап-кыл паремеш,

Шӱм-чон тазаҥеш,

Салика уэш

Шулыкан лиеш.

 

Саликам вӱдеш йӱштылтена 

Сай тазалык 

Оно вӱд дене вӱдӱдыр

Сай тазалыкым колта.

Ачайланат, авайланат,

Саликалан – теҥыз нар.

* * *

Йӱр вӱдет йога

Комбо пун ӱмбач,

Йӱксӧ пун ӱмбач,

Салика ӱмбач.

Юмын вӱд йога,

Корштышым пога,

Корштышым погал,

Мландышке волта.

Модшо кече 

Кече мучко

Таче Кече

Курыкышто мунчалта.

Чеверталын

Чевер шÿргым,

Мланде валне модылда.

Ший издерже –

Той тул тувыр,

Ужын, кумыл ылыжеш.

Йоча-влаклан

Пöлеклалын

Вий-куатым, шыргыжеш.

Кас лиймеке,

Иже кече

Курык гыч волен йомеш.

Кок шинчажым

Пыч ышталын,

Мыйым шкеж деке ÿжеш.

1988

Теле

Ош лум, чинчын-вунчын койын,

Йÿштö кечыште модеш.

Курык тÿрыш мардеж толын,

Юарлаш пелен кодеш.

Курык валне йÿк-йÿаным

Мланде кумдыкеш шара.

Пöртеш кодшо йоча-влакым

Ӱжеш курыкыш, вара

Нунымак чолга мардежше

Ӱлык мучко ужата.

Пале: ече ден издерже

Таче кажным модыкта.  

1984

Шошо

Вуй ÿмбалне

Кава канде,

Ныжыл сем ден йоҥгалтеш.

Вуй ÿмбалне

Чевер кече

Лÿҥгалта лÿҥгалтышеш. 

Луш лÿҥгалтын,

Чевергалын,

Ынде кушкыла вашка?

Лыҥ погалын

Мамыкшудым,

Мланде вак мылам кышка.

Кок копажым

Шуялталын,

Кумылемлан тӧр толеш.

Шошо водын

Йоча годсым

Кид рÿзалын

Ужатем.

1989

 

Пырыс дене пырысиге 

Пырыс кÿдынь пырысиге

Коҥгамбалне пеш мырла.

Нунын муро семышт дене

Куржталаш чылан вашкат.

Тÿгö гыч вашка шорвондо,

Салмавондо чÿчкалта.

Укват ÿжö шем тулвондым –

Коҥгам йырже пöрдыкта.

А тöрза гыч Кече шыргыж,

Ший йолважым рÿзалеш.

– Нунын ден кушташ ик йыржым

Уто огыл, – ышталеш.

1984

Кече

Кече! Кече!

Кече мучко

Кö ден шылын модынат?

 

Молан мыйым

Кызыт веле,

Кас лиймек, ончалынат?

Ала, Кече,

Лийыч мече?

Рвезе-влак дек куржынат?

Чумалмеке,

Вик капкашке

Логалаш лач тыршенат?

Ала тые

Олыклаште

Ош висвис ден модынат?

Шÿдыш пидын, колтен вÿдыш,

У таҥетым вученат? 

Мый кычальым

Лачак тыйым,

Пöрт шеҥгелне шÿлыкаҥ.

Шижынат тый

Титакетым?

Йошкаргет мо, Кече таҥ?

3 ӱярня 1985

Авай дене пырля                   

Авай дене пырля

Ошкылам да куржам.

Кÿшнö кече пылан ‒

Мый волгалтшым ужам.

 

Авай дене пырля

Ото кидшым шуя.

Ӱжын пуртыш пурла,

Ыш ондале шола.

Авай дене пырля

Лийым кайык чонан,

Кÿш кÿзем турийла

Йöраташ пыл-чомам.

Авай дене пырля

Лие мур гай тÿня:

Авай мутшым ойла,

Семже мыйын шуйна.

Авай дене пырля

Мыйын чон ‒ чон пелен.

Кö, тугеже, молан

"Кÿ пелен" ман ятлен?

1986

Эргым, папалте 

Эргым, папалте:

Мур ден рÿзалтын,

Пун гай кизаштет

Тымыкым малте!

Эргым, папалте:

Реве ÿдалтын,

Курш гай шепкаште

Шÿшпыкым малте.

Эргым, папалте,

Модыш мондалтын,

Шочмо суртнаште

Кечым тый малте!

Эргым, папалте,

Омо кончалже.

Шыгыр тÿняште

Орлык йымалтше!

Эргым, папалте…

Пургыж 1997

Первый лум

Первый лум эше лум огыл,

Йÿдым толын, эрденак пыта.

Первый лум эше лум огыл,

Тудо утыр телым вучыкта. 

* * *

Лумын велмым эрден ужын,

Тÿгö лектын, курыкыш куржам.

Курык мучко волем пÿчкын южым,

Шошым лекше мÿкшла ылыжам.

Йÿштö лай мардеж ниялтыш

Кидше ден вуем гычын ласкан.

Мане пуйто: «Лий шиялтыш –

Йоҥгыжо лум сем эше устан».

1986

Ӱмыр лышташ

Пышт-пошт, пыч да поч,

Ломбын нерже печкалтеш.

Выче-выче ваче гоч

У лышташ чоҥештылеш.

Ошын-ошын, шыр да шыр

У орлаҥге шырчаҥеш.

Шемын-шемын, пыр да пыр

Ломбыгичке пырчаҥеш.

Выльге-вульго выр да вур,

Сар лышташ йӱкде велеш.

Выжге-вужге, выж да вуж,

Канде юж мардежлана.

Лыйге-лайге, лыж да лыж,

Кас лышташ малаш вола.

 

 

 





Зоялан серыш
Сайт радам
Яндекс.Метрика

 1