Тунар чот йӧратемыс ИЛЫШЕМ!..

     Шарнымаш сорта

Марий сылнымутын тачысе кечыже лӱмгече-влак дене сылне. Уке лийше кажне гаяк авторын йыргешке числан пайремжым родо-тукымжо, шочмо кундемысе калыкше, Писатель ушем, кучем еҥ-влак дене пырля пайрем семын увертарат да сылнымут вашлиймашым, лудмашым, конференцийым эртарат. Мутлан, тений Йыван Кырлан 100 ияш лӱмгечыже шуко ий дене пырчын-пырчын поген толмо паша лектышым иктешлыш. Кочо пӱрымашан поэт да киноартистын илыш-корныжо, куатле чапше кушкын толшо тукымлан тӱткӧ да шотан лийын кушкаш полша, шонена.

Но сылнымутысо лӱмгече радамыште тений ик лӱм йӧршеш ушештаралтде кодо. Геннадий Чемеков…

…Адак идалык чоҥешталын кайыш,

Да ешаралте угыч ийготем.

Теҥгече толшо эн-эн чулым кайык

Наҥгайыш пуйто таче талукем.

Чыла кундем ший мамык дене темын,

Да вуйым пӧршаҥдынеже ир мардеж…

Лӱшка йырваш чытамсыр теле,

Но шӱмыштем у шошо воштылеш.

Палем, толеш вуем чалем-шоҥгемын,

Но мландым рвезыракым вел ыштем.

Мыняр тӱняште шукырак илем мый,

Тунар чот йӧратемыс илышем!..

Тиде почеламутым поэт Геннадий Чемеков 1970-ше ийлаште возен. Тунам тудо кумло ийым вончышо, вийвал пагытыште улмаш.

Такшым Геннадий пӱртӱсын пелед тӱзланыме жапыште, 28 майыште, шочын. Туге гынат автор идалыкым иктешлышыжла, ийгот нерген ойлышыжла, теле пагытым сӱретла да уло илышыжым тиде жап дене таҥастара: «Чыла кундем ший мамык дене темын… Ир мардеж… Лӱшка йырваш чытамсыр теле…» Тунамак «…шӱмыштӧ у шошо воштылеш… Мыняр тӱняште шукырак илем мый,  тунар чот йӧратемыс илышем!..» Тугеже писатель могай илышым йӧратен мурен?

Тиде йодышлан вашмутым кычалаш икмыняр амал таратыш. Иктыже: писатель мемнан коклаштак илен, ныл ий ончыч гына уке лийын. Илыш-корныжым рашемдышыла, «Марийская биографическая энциклопедия», «Писатели Марий Эл» книгалаште шагал огыл фактым йоҥылыш ончыктымо дене тӱкнышым. Сылнымут историйна тыгай ситыдымаш-влаклан моткоч поян. Таче мо кертмынам огына тӧрлӧ гын, мер калык, кушкын толшо тукым чыным палыдеак кодеш. Адакшым тений Геннадий Чемековын шочмыжлан 70 ий темме лӱмгече йылт шижде эртыш.

«Ала войнаш йомшо ачамже

Сар шӱшпык йӱкеш вӱчкалтен?»

Геннадий Чемеков ден Женя шольыжо кугу йӧратымашын шочшыжо лийыныт, манаш лиеш. У Торьял район Йошкар Памаш ялыште кӱкшӧ капан, тыматле койышан, ош мотор каче илен. Пошкудыжо-влак тудым Выльып Эчан маныныт. Шоҥгыеҥ-влак тудым тачат ушан-шотан, кожге еҥ семын шорнат. У Торъял педучилище деч вара тудым Кӱанпамаш школыш колтеныт. А шочмо ялысе школыштыжо самырык туныктышо, Тошто Торъял ӱдыр Ефимия Поликарповна толын. Лывырге йылман мыскараче ӱдырым Эчан ужде кодын огыл. Ешым чумыреныт. Тиде шижмаш нерген Ефимия Поликарповна илышыже мучко тыге ойлен:

– Тӱняште эн чот йӧратен Выльып Эчанлан марлан кайышым…   

Гена 1939 ийыште шочын, Чобык ялсоветыште шочмо нерген кнагам пуэныт. Ача-аваже (снимкыште) туныктышо лийыныт. («Писатели Марий Эл» справочникыште «кресаньык ешеш» ман каласыме).  Кугу сар деч ончыч Генан ачаже Кӱанпамаш школ директорлан пашам ыштен. 1941 ийыште, сарыш кайымыж годым, лишыл еҥ-влакшым шыматышыла, мыскарам ыштен:

– Ай, опкын немычлан кидем але йолем пуэм да мӧҥгӧ пӧртылам веле…

 Но сарынат  шке азырен койышыжо: тудо кид-йол дене гына ок серлаге. Тудлан салтакын чонжак кӱлын. Тыге 1914 ийыште шочшо Александр Филиппович Чемеков 1942 ий 23 февральыште Смоленск мландысе Крапивка лӱман ял воктен кредалмаште марий талешкыла колен. Тидын нерген салтак йолташыже-влак сереныт: «Александр Чемековын капшым кож укш дене левед кодышна».

А шочмо-кушмо Марий мландыште, тора Торъял кундемыште пелашыже да кок эрге эрелан тулыкеш кодыныт. Еш вуйын, ачан, уке лиймыже нӧргӧ эрге-влакын чоныштышт эре йончышо сусыр палым коден.

«Мемнам, кок йолташым, Торъял кундемыштына изинек авана лӱм дене ойлат: Лизан Геня, Опин Геня, – возен ту жапыште келшен илымыштым шарнышыжла, прозаик Геннадий Пирогов, – Тидлан ӧрмӧ ок кӱл: шучко сар ок лий ыле гын, мемнамат авана лӱм дене огыт ойло ыле. Фронт гыч пӧртылдымӧ ачана-влак деч тулыкеш кодмынак тыгайыш шуктен».

Кӱанпамашыште туныктышо-влакын пачерышт олык воктен верланен улмаш. Кок ияш улмыж годым изи Генюш эҥер серышке воленат, кужу шудо коклаште мален колтен. Лӱдын пытыше ача-аваже, туныктышо-влак ӧрт лекмеш кычал куржталыныт.

Кок эрган тулык ӱдырамашлан илыш шӱлык пӱрымашым кучыктен. Тунам туныктышо-влакым школ гыч школыш чӱчкыдынак кусаркаленыт. Ефимия Поликрповна пытартышлан  Кукмарий ялышке илаш кусна. Икшыве-влакын койыш-шоктышыштлан кӧра вургыжшо ава чон пеҥгыдын йодшо ачамат алмашташ тыршен.

Геннадий изинекак эрыкым йӧратыше, шкевуя шонаш да илаш кумылаҥше йоча лийын. Тыгай койышыжым аважын тура ончалтышыжат чарен кертын огыл. Тудлан, урокым кӱрлын, туныктышын кумылжым волташ але, укол деч утаралтын, окна гыч лектын куржаш нимомат шоген огыл. Шылталыме мут рвезым ӱшандарен огыл. Тидлан кӧра южгунам, шыде пар озаланыме годым, рвезе кыралтын  гынат, шкенжым шке вашталтен кертын огыл.

«…Авам, Ефимия Поликарповна, ятыр ий утла Тошто Торъял тӱҥалтыш школышто туныктен. Рвезе ден ӱдыр-влакым илышлан да пашалан туныктен. Икана ик шоҥго туныктышо мылам каласыш: «Шольым, мане, тый еҥ нерген шуко возет, а ават пеш шуко нелым чытен вет…» – тыге чаманен возен варажым поэт шке аваж нерген.

Да, Геннадий Чемеков изинекак мотор чурийвылышан, чулым рвезе  кушкын. Тыгай чон падырашым кажне ава йӧратен онча, йӧратенак вурса, йӧратенак чамана.  Шке таҥашыже-влак коклаште ура чонан, моло деч утларак чолган шонен  моштышо, ӱскырт да лӱддымӧ самырык еҥым ту жапыште умылышо еҥже лийын мо, ала?   

Ты шотышто психолог-влакын иктешлымашыштат оҥай: ача деч посна кушшо эрге икшыве-влак  кокла гыч 70 наре процентше але закон ончылно мутым кучаш шогалеш, але шкет еҥын ойган пӱрымашыжым ойыра.      

Кукмарий шымияш школым  тунем пытарымеке, Геннадий Тошто Торъялыште шинчымашым погаш тӱҥалеш. Эчан кокаж дене ила. Тунамак «Марий коммуна» газетеш икымше заметкыже савыкталтеш. Самырык ялкор икымше гонорарым (индеш теҥге!) налешат, кевытыш куржеш да ик кылдыш пушкыдо клендырым кокаж деке налын конда. Лӱштен гына пуртымо шокшо шӧр, пушкыдо клендырет тугай тамле улмаш!.. Тиде куан тамым Геннадий Александрович пытартыш кечыж марте ик эн пиалан татла шарнен илен.

«Ик ӱдыр ялыштем ила,

Чонемым йӱлалтен»  

Кушмо семын Геннадийын чоныштыжо романтика шӱлыш утыр озаланен. Тиде шӱлыш шке нерген утым азапланыде илаш, пӱрымашын темлыме чыла пӧлекшым тамлен ончаш ӱжын.

Пӱсӧ уш-акылан, тунамак у шинчымаш нерген утыжым азапланыде илаш тунемше рвезе Марий пединститутын студент радамышкыже логалеш. Тыште юарлыше сылнымут шӱлыш тудым утыр возымо пашалан шӱмаҥден. Пырля тунемме йолташыже-влак Олег Герасимов, Семён Николаев, чумырген-чумырген, мутын юзо вийжым шымлен, аклаш тунемыныт. Тиде сылнымут тӱшкаште Геннадий Чемеков лирик кумылжо, чытамсыр койышыжо, шонымашым тура да раш каласен кертмыж дене ойыртемалтын.

Возымыжым шымленрак лудат гын, лирик кумылан поэтын совет жапысе илыш-йӱлалан келшен толдымыжо, йӧндымӧ улмыжым шижат. Илышым шӱлыкын ончышо автор-влакым курым тӱҥалтышыштат, варажымат чаманен ашненыт манаш ок лий. Айста шарналтена Юрий Чавайнын пӱрымашыжым. Репрессий кышкарыш логалше еш гыч лекше поэтым элкӧргысӧ илышым моктен мурыкташ лийын мо?  Мый шонем, тыгаяк сусыр чонан лийын Геннадий Чемеков.

Марий пединститутышто кум ий тунеммеке, 1956 ийыште, («Марийская биографическая энциклопедия» – 1953 ий ман палемда)  шке  илышысе уто-ситыш деч шылын кайымыла, Геннадий комсомол путёвко дене Йӱдвел мландыш, Абакан-Тайшет («Писатели Марий Эл»: Ачинск-Абалаково) кӱртньыгорным чоҥымашке кая. «Пединститушто утларакшым возкалыме пашалан веле туныктат, шоненам. Но мылам тидым палымемла, а вес предмет-шамыч огыт кӱлла чучын. Садлан пашам ышташ, оксан лияш шонен, кугу стройкыш каенам», – шарнен варажым Геннадий Александрович.

Йӱдвел кундемыште Геннадий Чемеков 1961 ий марте пашам ыштен. Пӧртылмекыже, «Марий коммуна» газет редакцийыш пашаш пурен. Композитор, шке таҥаш поэт-влак дене пеҥгыде кылым куча. Ион Кузьмин, Иван Молотов, Зиновий Краснов, Альберт Степанов, Семён Николаев дене пырля Геннадий Чемековат ончыкылык сылнымутлан ӱшаным пуышо семын тыршен.    

Тидын нерген тудо тыге шарнен:

«…Марий коммуна» газет редакцийын общежитийыштыже илымына годым Иван Молотов мемнан деке икымше гана Ион Кузьминым кондыш, палымым ыштыш. Тудын дене вара «Рвезе пагыт ныжыл», мурым возен толашышна. Ион мыйым мӧҥгыштыжӧ петырен кода ыле. «Почеламутым возымешкет, ом лук», манын… Вара «™дыр йӧрата гын», «Индеш шагатлан», «Молан тудо тыгай», «Вуча арама» да молат ош тӱняш лектыч».

Нине муро-влакым ме тачат калык муро семын йӧратен мурена. Но ала-могай амал дене «Композиторы и музыковеды Республики Марий Эл» книгаште, Ион Кузьминын творчесвыжым радамлымаште, Геннадий Чемековын мутшылан возымо ик мурат ончыкталтын огыл. Лач нине муро-влак дене автор шке  усталык куатшым, калык пагалымашым шижын. Ылыж волгалтше мастарлыкым  икте куанен, весе кӧранен  вашлийын гынат. Тыгодым ура чонан, кажне ошкылым шонен ышташ тунемдыме Геннадий Чемеков йоҥылышат лиеден.

1967 ийыште поэт йолташыже  З.Краснов дене ӱдыр верч кучедалмыжлан кӧра паша верым вашталташ логалын.

«Мо лийын гын, лийын. Мӧҥгеш савыраш… юмо гына серлаге. Вет рвезе годым шоналтыде, утыжденат ыштен кудалтенна. Вараже… Кынервуй тыштак, да пурлаш ок лий. Мом ыштет, ораде койыш, талгыде гай писе рвезылык… возен Геннадий Александрович «Ончыко» журналын 1991 ийысе кокымшо номерыштыже «Шинчаштем – кызытат тудо, Зиновий…» шарнымаштыже.  Ту жаплан самырык еҥ «шоҥго каче» радамышкат логалын. Но кумло утла ияш пӧръеҥ йылт шкетынак лийын огыл улмаш.

«Шукыж годым шӱлыкан, – возен йолташыж нерген Геннадий Пирогов.  – Моланжым-можым чыланжак огыт пале. Секрет шот дене ойлаш гын, Чемеков самырыкнекак, Марий радион пашаеҥже улмыж годымак («Марий коммуна» редакций деч вара тыште пашам ыштен), Волжский районысо Валя лӱман ӱдырым (снимкыште) налын ыле. Телевышке лишнысе изи пачерыштыже илаш тӧчышт, да шыже лышташла пареҥге лукмо жапыште ойырлышт. Йӧра эше самырык пелашыже Чемековмыт тукымым шараш полшыш: Генан йӧратыме шочмо ӱдыржӧ ынде марланат каен, шочшан-кушшан лийын, очыни…» 

Шӱлык дене орланыше чон пӱрымӧ киндым кертмыж семын тамлен.  Марий радио деч вара Геннадий Александрович угыч «Марий коммунын» внештатный корреспондентше лиеш. Вара кӱчык жап «Пачемыш» журналыште тырша. 1971 ийыште адакат, шке манмыжла, «тӱрлӧ амаллан кӧра» аваж деке, Советский район Кукмарий ялыш илаш пӧртылеш. Амалже лийынак: тунам шоҥгемше аваже нелын черланен. Пушкыдо кумылан эрге оласе пачерыш еҥым илаш пурта. Кӧраныше-влак тыгайым чытат мо? «Пачерыш еҥым пуртен ашна, оксам кӱреш!» – кычкыреныт вуйшиймаште. Тыге Геннадий Чемеков оласе пачер деч посна кодын.   

«Палемыс, эҥгекыш логалшым

Чылан ойганен чаманат…»

1965 ийыште Геннадий Чемковын икымше «А мурыжо кодеш» книгаже савыкталтын. Книга кугуак огыл: 64 лышташ. Тиде жапыштак  «Куку пиалым сӧра» повестьым воза. Мӱндыр йӱдвел мландыште лиймыже пашазе-влак нерген повестьлан пижаш тарата. У произведений 1968 ийысе «Ончыко» журналын 2–3 номерлаштыже лектеш.

Тунам марий автор-влак йӧршын гаяк пашазе-влакын илышышт  нерген возен огытыл. Темым кумдан почаш нунын илыш опытыштат, шинчымашыштат ситен огыл. «Куку пиалым сӧра» повесть икымше лийын манаш лиеш. 1972 ийыште, Марий книга издательство тудым посна книга дене печатла.

А 4 августышто «Марий коммунышто» И.Трофимовын «Самырык пашазе тукым нерген книга» вурсен возымо рецензий лектын.

Совет сылнымут айдемын личность семын кушкын шуаралтмыжым, коммунистический нравственность пеҥгыдеммым сӱретлен, у илышым чоҥаш полшен. «Кӧ тугай Веня Конаков?» –  йодеш рецензент. Да геройым тыгерак акла: ошалге ӱпан, волгыдо шинчан, пушкыдо кумылан, южгунамже утларакат лыве-ляве, шала пашам ыштен коштшо, ӱдыр-влакым йӧратыше, омыюа илыше качымарий. «Болтун, ляпишка, моктанчык…» Мучаште И.Трофимов  иктешла:

«Автор шке геройжо-влакым арам «романтик» шомак дене пыдалаш тырша. А эн чотшым пашазе класс нерген шапалге книгам лукмыжлан Г.Чемеков шке титакан. Кеч тудо «Абакан-Тайшет» кӱртньыгорным ыштымаште шке лийын, чылажымат шке шинчаж дене ужын, а произведенийым профессиональный кӱкшытыш нӧлтал кертын огыл, мом ужмо-колмыж дене гына серлаген, садлан тудын возымыжо лично-интимный, исповедальный шӱлышан гына лектын… Автор шке геройжо деч кӱшкӧ нӧлталт кертын огыл».

Тыгай рецензий шочмеке, Геннадий Чемековын кӧргӧ куатше ылыж вияҥын манаш йылме ок савырне. Тыгай годым авторна-влак кок семын шкеныштым кучат: але ойгырен лунчыргат, але тавадаҥ шкем аралаш пижыт. Мутат уке, Геннадий Чемеков икымше-влак радамыш логалын.      

1991 ийыште, Зиновий Краснов нерген шарналтышыжла, Геннадий Александрович шкеж нерген тыге ойлен:

«…Тунам мемнан гай «ньога»-шамычым нимоланат шотлен огытыл. Поэт але писатель шотышто манам. «Муно чывым ок туныкто» але «Ме тыланда таче шочшо огынал, ме шучко войнаште тендан гай нолнерым араленна, а те таумат ойлен огыда мошто» манмым шуко колалтын. Тунам творческий кумылан еҥ-влаклан пешыжак полшен огытыл, кажныже шке семын кушкаш, кыртмен тунемаш тыршен, ял гыч кондымо мешак пареҥге дене илаш толашен. Общежитият чылаж годым лийын огыл: ола мучко пачерым кычал коштмо. Редакцийлашке пашаш налыт гын, мемнан илыш условий нерген палашат шонен огытыл. Кеч юмын помышышто иле, кеч ия тошкемыште мале. Лач паша саскат веле тӱвыргӧ лийже, а молыжо керек. Шотет уке гын, каен кертат, она кучо...» 

«Чыным каласаш гын, шучко сар ийлаште да тулеч варарак шочшо икшыве-влакат кумда литературно-творческий йогын деч ӧрдыжтӧ киен кодыныт. Руш манмыла «остались за бортом». Возкалымына мемнан шуко, но калык деке миен ок шу: лӱмлӧ газет ден журналлаште шагал савыктат. Марий книга издательствыштат шукертак ямде рукописьна лу-лучко ий дене пуракаҥ кият. Вот и шоналте, возаш гала!»

Геннадий Чемеков илыш йӧным чыла шотыштат вораҥдарен моштышо айдеме лийын манаш ок лий. Поянлык деке тунемдыме чонжылан шукак кӱлын огыл: илашлан – ик лук, чияшлан – алмаш тувыр-йолаш, ӱмбал вургем, кочаш – кинде курика. Кузе тыгодым от шарналте изи рвезын портышкемым ӱян кинде курикалан вашталтымыжым але йоча годым, кылме пареҥгым поген, крахмал шӱрым кочмыжым?..  Кугу сар жапысе чон сусыр ӱмырешлан тудын чоныштыжо кодын. Иктаҥаш йолташыже-влак, ӱдырым налын, йочам шочыктен, еш дене иленыт, а тудо шкет куку гай мланде ӱмбалне чоҥештылын.

Шкет айдемын йӧндымӧ илышыже йыр улшо йолташ-влак коклаштат чӱчкыдынак ик тӱҥ йодышым шочыктен: але вара чон дене йӱлен да когарген илыше, тӱнясе кӱчык-кужум тӧрлаш кӱлмӧ нерген ойлышо поэт, тӱнясе моторлыкым моктен илышыла, шке илыш-корныштыжо йырже улшо ситыдымашым огеш уж?

Кузе ужын огыл?.. Ужын, шижын, умылен, пален. Но поэт тидым шке  илышышже дене кылдалтше ойгылан веле шотлен. Садлан тидын нерген келгын азапланаш кӱлешлан шотлен огыл. Тудын ик йӧратыме пашаже гына лийын – сылнымут. Чон лавырам мушкын колтышо, илаш ӱнарым шочыктышо, кечын гаяк кумылым нӧлтышӧ да волтышо  юзо сылнымут! Тиде сылнымут Геннадий Чемековым кайык гай эрыканым ыштен. Чоҥештылын Кукмарий ден Йошкар-Ола коклаште: кушто йӱд кучен, тушто мален, кушто темалтеныт, тушто йӱын-кочкын… Тидын нергенак «Кумыл толкын -2» кид дене возымо альбомжо гыч 1998 ий январь тылзыште возымо «Шкем нерген пыртак» почеламутшат пеҥгыдемда:

Еҥын пого ден пояш тунемын омыл,

Еҥын ойгыжо лач шкемын гай чучеш.

Шолышташ да ондалаш?

Но тыгае сомыл

Ынже пӱрӧ мыланем гын курымеш…

…Йӱштӧ-шокшо, шере-кочо ситышын логалын,

Кертме семын лач араленам чапем.

™дыр-влакым чыгылтенам, ай, шуко,

Нунышт йӧратеныт мо-ли, кӧ пала?..

…Йоҥылышат лиялтын тӧрсыр мландывалне,

Шӱм куатым, капым илыш вий терген.

Телым пӱжалтынам гын, кылменам кеҥежым,

Шошо ондален гын, шыже утарен…

Шӱм муремын тул гаяк сескемже

Кылмышым кертеш мо ырыктен?..

«Возаш неле огыл – тиде кумыл да шӱм йодмо сомыл, а луктын ончыза, тунам паледа…» – тыге ойлен Геннадий Чемеков сылнымут йолташыже Юрий Галютинлан. Илымыж годым 4000 экземпляр тираж дене ныл книгам савыктен: «А мурыжо кодеш»: лирический сӱрет-влак (1965), «Куку пиалым сӧра» лирический повесть (1972), «Идалыкыште латкум тылзе» (1994), «Порсын олык» (2004). Тылеч посна Йошкар-Олаште илыше тукым шӱжарже А.П.  Чемекова кид дене возымо кок альбомым: «Кумыл йогын» (1980), «Кумыл толкын» (1989) да икмыняр фотом арала.  

Уке лиймекыже, черетан лӱмгечыж вашеш у книгаже лектеш мо? Илымыж годым арален да пыдалын налше еҥ лийын огыл гын, уке лиймекыже, возен кодымыжым лудшо деке шуктышо еҥ лектеш мо? Тиде йодышлан раш вашмутым пуаш йӧсӧ.

Илышым пужен чоҥымо саман Геннадий Чемековынат илыш йӧнжым сайынак руалын. Ты жапыште аваже уке лийын, шке тазалыкше сайынак лушкыдемын. Тидын нерген Марий Эл калыкын социальный илыш йӧнышытым аралыше министрлан возымо йодмашыжат пеҥгыдемда.

Министру социальной защиты населения и труда

Республики Марий Эл Климиной Надежде Викторвне

                                          Пенсионера из Советского района Чемекова Геннадия Александровича

Заявление

Уважаемая Надежда Викторовна!

Сначала хочу я объяснить причину своего заявления. Летом 2002 года у меня заболели ноги, меня сперва лечили в поселке Советский, ЦРБ, потом отправили в Кужмаринскую больницу, где лечение продолжалось несколько месяцев. За это время в дер. Кукмарь, где я жил постоянно, разграбили мой дом, даже не оставили ложки. Дверь была на распашку, стали снимать даже оконные рамы. Дом совсем прохудел. Смысла возвращаться туда уже не было. Мои друзья по литературному творчеству: В.М.Горохов – заслуженный артист России и популярный поэт, И.И.Алексеев – заместитель редактора республиканской газеты «Марий Эл», Г.М.Пирогов – член Союза писателей России и другие – стали ходатайствовать об определении меня в Дом-интернат.

В свое время были изданы в Маргосиздате три мои книги: «А песня остается», «Кукушка сулит счастье», «В году тринадцать месяцев». Сейчас лежит рукопись сборника стихов, на издание которого нужно 28 тысяч рублей.

Профессиональные и самодеятельные марийские композиторы написали около 50 песен на мои стихи.

Я сейчас находился в городе Йошкар-Ола у знакомых, ждал свободного места в интернатах для пожилых. Сотрудничал с редакциями «Марий Эл», «Кугарня», «Ончыко», «Пачемыш» и др.

Я сейчас очень благодарен Вам и нашему Министерству, что мне дали путёвку в Пектубаевский Дом-интернат, но надеюсь, что ближе  к 28 мая этого года – к моему 65-летию и 45-летию литературного творчества Вы сделаете мне подарок и переведете меня поближе к г.Йошкар-Ола. Ведь жизнь коротка, и мы не знаем, сколько нам остается времени впереди на литературную работу. Я с 5-го класса пишу и сейчас занимаюсь этим. Последнее время частенько болею. Ноги подводят. Да и ездить из периферии в Йошкар-Олу накладно: нет у меня проездного билета. И почтовые конверты стали дорогими.

И вот я прошу Вас перевести меня по возможности в Дубки. Заранее благодарен Вам.

Пенсионер и автор Ген. Чемеков.

3 марта 2004 года.

Йошкар-Ола. 

Тиде йодмаш деч вара Геннадий Чемеков  шке илышыжлан утларак раш акым, нимом шылтыде,  2004 ийыште, 65 ий темме кечын пуэн. Порсын ӱмырын шижде эртен кайымыжым шижын, поэт нигунарат шкем аралаш ок тырше, мо уло, тудым воза. Марий сылнымутышто шке нерген тынар кочо чыным чон почын каласкалымым шарналаташ лиеш мо, ала.

«Таче мыйын шочмо кече,

Кап кыл мучко вӱр модеш.

Мыйым ыштыш марий вате,

Иле, мане, шер теммеш…»

Тыгерак возен шукерте

Шернур гыч Йыван Кырла.

Пешак сотын ойлен кертын, –

Тол, Кырла, тачеш пырля.

Пале: мыйын шочмо кече,

Пыл гыч кече шыргыжеш.

Тиде сылне пайрем верчын

Шинчылтамыс иквереш.

Шарналтем кугу поэтым,

Шкемын ден таҥастарем.

Ожно ойлымо мутетым

Таче мый йоҥгалтарем.

Сукалтем мый тыйын ончык,

Сулыкемым касарем.

Омак ойло шеҥгеч-ончыч,

Вигак луктын каласем.

Ужын омыл мый ачамым, –

Сӧй тулешак когарген.

«Картопка ден йӱштӧ чайлан»

Илем сарым чот карген.

Тачат мые поен омыл,

Рожын кӱсен ден коштам.

Мыйын уло даже сомыл:

Стихым оҥараш тоштам.

Йӧршын ватым налын омыл,

Шуршо гае шкет улам.

Очыни, жап лийын огыл,

Шкемым «ушдымо» манам.

Шуко ыштенам титакым,

Луктын таче каласем.

Шканем пуэмыс акым,

Койышемым, ох, вурсем.

Ом шудалыс йорга майым, -

Тиде тылзын шочынам.

Ужынам осалым, сайым,

Иян шомакым колынам.

Таче пӧртыштемже йӱштӧ

Шокшо помыш деч посна.

Лийынам кокланже йӱшӧ,

Йӧршын лавыран сӧсна.

Шуко чытенам уколым,

Шкат «уколым» ыштенам.

Ыжым кучо шӧртньӧ колым,

Аяр поҥгым погенам.

Возымемже таче – шутко,

Серымемже – мыскара.

Илыш, такшым, – тыгай «штука»:

Шке кидет денак кыра.

«Гена, шочмо кечет дене!» -

Шкемым шкеак саламлем.

Шочынамыс май эрдене –

Ӱмыр мучко маитлем…

2005 ийыште Октябрь пайремлан Геннадий Александрович Йошкар Олашке Евгений шольыж деке толын. Пайрем эртымеш, туштак лийын. 10 ноябрьыште «Йошкар-Ола» банкыш каем, пӧрт ужалыме оксам налам» манын лектын каен. Тидын деч вара тудым родо-тукымжо ужын огытыл, Пектубайыш каен ман шоненыт. Тудын кылмыше капшым Йошкар-Оласе латкокымшо номеран школ тураште муыныт.

      Геннадий Чемековым Йошкар-Оласе банно-прачечный трест тоен. Тудым Паганур шӱгарлаш  кӧ улмыжым палыде ужатыме. Тидын нерген 17 ноябрь 2005 ийысе 3184/6906 номеран актыште сералтын. Кугыжаныш полшымо дене тойымо нерген шем журналыште 1754 номер дене палемдыме. Тойымо верже: 54 сектор, 7 радам, 20 вер. Шӱгар ӱмбалныже шертне кушкеш.   

 

Пасушто пӱжалтын ырем гын,

Мардеж ниялта кап-кылем.

Корнеш, пуракеш амыргем гын,

Эҥер шӱялта могырем.

Пычкемыш пич йӱдым йомам гын,

Чал тылзе корнем волгалта.

Ир йӱштӧ лоҥгаште тӱҥам гын,

Тул кече шӱмем ырыкта.

Кунамже йокрок кепшылта гын,

Мылам муралта шӱшпыкем.

Пеш неле шӱмем ишыкта гын,

Полша мыланем калыкем.

Кужу корнылаште ноем гын,

Возам да мландеш каналтем.

Кумда ош тӱняште ярнем гын,

Элемын вачеш эҥертем.

Коклан мые йоҥлыш шӱртнем гын,

Ом сыре, айда тек тӧрлат…

Но шочмо элем ужалем гын,

Капем тек пийлан кудалтат.

Геннадий Чемеков.

 





Зоялан серыш
Сайт радам
Яндекс.Метрика

 1