Зинаида Ермакова:

Шке лӱмна верч шкан тургыжланыман…

Шернур кундемысе Марисола селаште ила калык пагалыме да йӧратыме айдеме. Тиде – ончычсо туныктышо-методист, Калык просвещенийын отличникше, Марий АССР школын сулло туныктышыжо, Надежда Крупская лӱмеш медаль да Почёт орденым нумалше поэтесса Зинаида Васильевна Ермакова. Сентябрь тылзын коло кандашымше кечыштыже Зинаида Васильевна чапле лӱмгечыже.шочмо кечыжым пайремла. Кузерак таче тудо шӱла – тидын нерген вашмутланымашнам лудаш темлена.

Зинаида Васильевна, могай кумыл дене шочмо кечым вашлийыда?

– Мыйын шочмо кечым вашлийме посна кумыл уке. Лач южгунам гына утларак тургыжланем: унам толеш гын, кузе вашлийын моштем манын шоналтем. Йолташ-влакем тиде кечым шарнат, да тидат куан кумылым луктеш. Шочмо кече вашеш нигунамат кугу пашам ышташ але шкан ала-могай пӧлекым ямдылаш тыршымаш уке. Паша шке шотшо, радамже дене ышталтеш. Чыным каласаш гын, мый пайремым ом йӧрате.  

Ялыште тачысе илыш могайрак?

– Мыланем ялысе илыш келша. Пашат палыме. Но ял озанлыкым ончаш пеш жал. Самырык, пашаче калыклан ялысе илыш – путырак неле тергымаш:  озанлык шаланыше, паша уке гаяк, пашадарым начарын тӱлат. Ӧрдыж кундемыш пашаш от кай гын, окса ок тол. Шке сурт озанлык денат илаш куштылгак огыл.

Кызыт мо Тендам утларак тургыжландара?

Мыйын уло илышем самырык-влак дене кылдалтын. Таче нуно поснак йӧндымӧ илышым илат. Тунемаш пураш да вич ий шинчымашым погаш кугу окса кӱлеш. Шагал ӱдыр-рвезе-влак шонымышт семын илышым ласкан чоҥен огыт керт. Тунем лекмекат, паша вер укелык шочшына-влакым ӧрдыж мландыш покта.

Эше весат ойгандара: изи школ, йочасад-влакым петыркалат. Тидлан мутшымат моторым шонен муыныт. Кӱшнӧ шинчыше-влак шоналтат мо: школ петырна гын, ялын ончыкылыкшо пыта.

Тидымат ойлымо шуэш. Ойлат, пуйто шочмо йылме, сылнымут, культур верч тыршат. Келгынрак ончалат гын, сӱретше мӧҥгешла: марий сылнымут ок савыкталт, книга савыктыш лӱмжылан веле, возышо-влак шке вийышт дене книгам лукташ тыршат. Писатель ушем, моло творческий ушем шотшылан гына, кугу пашалан адак вийже уке.

Тачысе самырык айдеме ончычсо деч чот ойртемалтеш?

– Самырык айдеме кугураклан шукыж годым умылаш лийдыме. Кок тукым коклаште тиде умылыдымаш, очыни, курымашлык. Ожно ма, таче ма самырык – самырыкак. Посна ойыртем уке. Иктым веле каласем:  илыш могай – тукым тугай.

Те сылнымутышто, Марий писатеь ушемыште шкендам кузе  шижыда?

– Сылнымут паша мыланем нигунамат тӱҥ лийын огыл, лач кумыл йодмо годым гына возем. Писатель ушем дечат мый пеш тора улам, лачак южгунам марий возышо-влак кузерак илат, мом ум да оҥайым ыштат манын палыме шуэшат, коклан погынымашкышт миен лектам.

Моло возышо-влак дене кылда уло мо?

– Школышто пашам ыштымем годым кыл пеҥгыде ыле. Тунам нуным школыш  ӱжын, вашлиймашым эртараш тыршенам, у книга-влак дене палдаренам. Шкеат чӱчкыдынак тӱрлӧ вере лектеден коштынам. А кызыт тидым ыштыме ок кӱл, садлан кыл утларак лишыл-влак дене веле. Адакшым газет, журнал гоч кылым шижам, у возымышт дене палыме лиям, илыш деч почеш кодмаш уке.

Марий поэзий мо дене куандара?

– Коклан у лӱм-влакым ужам. Самырык-влакын у возымышт, палыме-влакын у кӱкшытышт куандара. Но поэзийыште рвезе-влак кокла гыч у лӱм уке гаяк, тидыже пеш тургыжландара.

Яра жапда пеш шуко… Мом ыштылыда?..

– Мыйын ынде чыла жапшат – яра жап, садлан тудо пеш шижде эрта. Эҥер, чодыра, олык, пакча – чыла ынде мыйын кечывалым. Касше –  шукыж годым лудаш, южгунам возаш. Телым ече куандара, кеҥежым йолорвам йӱдым вел кандарем. Колым ынде кевытыште налын кочмым чарненам, шке кучымем дене веле сийлалтам.

Ойлымыда гыч шижалтеш: мер пашам ӧрдыж гыч ончен иледа?

Мер пашам мый нигунамат тӱҥлан шотлен омыл. Йодыныт гын, шӱденыт гын, тыршенам, ыштенам. Мыланем эре йочан да школын илышыже дене кылдалтше паша  тӱҥ лийын. Лач тиде пашалан жапем да моштымашем чаманен омыл. Очыни, садлан мыланем мер паша поснак таче нимо нергенат ок ойло. А мо кӱлешан да оҥай, туддеч мый тачат кораҥын омыл.

Ончыкылык шонымашда нерген?..

Кызыт ынде план почеш ом иле. Садлан тидым тунам, а весым вескана ыштем манмаш уке. А айдеме ила гын, шонымаш эре уло, но тудым шукташ да тушко шуаш гына куштылго огыл.

- Тендан иктаж-мо кумылдам волтен кертеш? Те пеш пеҥгыде айдеме улыда маннем…

- Чынак. «Кумылем уке» манме мыйын огыл.  Кумылым кӱшнӧ кучаш книга, пӱртӱс да ончычсо тунемшем, йолташем-влак полшат.

- Кучем еҥлан, лудшо-влаклан, калыклан каласышашда уло?

Кучем еҥ мемнан ойым огыт кол, садлан ойлашыжыт нимом. А лудшо еҥ книга, газет, журнал дене кылжым ынже йомдаре. Йомдара гын, эн сай йолташым йомдарыме дене иктак лиеш. Калыклан ойлаш йӧсӧ.  Но туге гынат иктым шарныктынем: марий калык кӧ улмыжым мондышаш огыл, шке лӱмжӧ, ончыкылыкшо верч тургыжланышаш, арален шогышаш. Весе мемнан нерген шонаш да тыршаш ок тӱҥал.

«Марий Эл», 18 июнь 2007

 





Зоялан серыш
Сайт радам
Яндекс.Метрика

 1