Марйа-Леена:

«Айыста, ӱдыр-влак, мӧрым погаш…»

Кажне кеҥежым Марий Элысе студент-влак, самырык пагытыштым пайдалын эртараш шонен, Финляндийыш мӧрым погаш коштыт. Верысе фермер-влак нунын мланде пашам моштен ыштымыштым моткоч пагалат улмаш. Такшым, йӱдвел элыште кечым да шокшым йӧратыше кушкылым ончен куштымаш мыланна кунар-гынат ӧрыктарышын чучеш. Теве Хельсинки деч 200 меҥге наре йӱдвел могырышто улшо Сисӱттӧ кундемыште финн фермер-влак Паули ден Марйа-Леена  Пихколуомамытын илемышт верланен. Паули йодышемлан вашешташ келшыш.  

Пагалыме Паули, Марйа-Леена, лудшо-влаклан шкендан ешда нерген каласен кодаш йодам.

– Ме коктынат тышеч мӱндыр огыл Икаалиненыште шочынна. Паули  кызыт 60 ийым темен, ончыч машина дене писын кудалыштше гончик лийын. Мый, Марйа-Леена, 57 ийым теменам.

Эргына уло, Сами лӱман, 36 ияш. Сами йол ӱмбалне пеҥгыдын шогышо оза. Шкенжын ландшафтный дизайн дене сомылым шуктышо фирмыже уло. Вер-шӧрым, илыме верым пушеҥге, пеледыш, саскан кушкыл дене сылнештарыме пеш сай лектышым пуа. Тудын ужалыме верже уло, тушто тӱрлӧ пеледышым, сад кушкылым, пакча кушкылым да молымат налаш лиеш.

Сами ешан: пелашыже да ик ийым темыше Калле эргыже уло.

Мерита ӱдырна Самин фирмыштыже пашам ышта. Тудат флористлан тунем лектын. Меритан Арто пелашыже да нунын кум изи эргышт уло: вич ияш Макс, кум ияш йыгыр-пелаш-влак Микаэль да Томас.

Шке озанлыкда нерген пален налме шуэш.

– Ме шкеже4,3 гектармӧрым,4 гектарпурсам, эҥыжым  ончен-куштена. Ынде 12 ий ты мландым кучен илена. Ондакшым Марйа-Леенан шочмо верыштыже, Сеппя кундемыште, изирак пасу-влакым кученна, тунам мланде пашам ме тӱҥ семын ончен огынал. Ешартыш паша семын веле лийын.  Садлан йочана-влак изи годсекак мланде пашам ыштен тунемше кушкыныт. Кызытсе мланде кумдыкна кугурак, тушто ме кажне ийын 1 май гыч тӱҥалын 30 сентябрь марте пашам ыштена. Пасу паша тиде жапыште мемнам пӱтынек авалта. Кажне паша кече кужун шуйна, эр гыч тӱҥалын, кас-йӱд марте южгунамже 18 шагатат пашам ыштена.  

Ме чодыра кокласе ер воктене илена, тышке еҥ-влак кугу кумыл дене канаш толыт.  Шыжым, телым да шошым ме пӧртым але посна пӧлем-влакым арендыш пуэна. Мутлан, воктеннак улшо национальный паркыш толшо еҥ-влак илаш пурен кертыт. Кочкаш шолташ йӧнан кочмо вер, каналташ сауна уло. Кугурак тӱшка-влаклан тыште илымышт годым кочкашат ямдылен кертына.

- А кузерак шканда пашаеҥ-влакым чумыреда?

- Пашашке еҥ-влакым электронный почто гоч толшо йодмаш почеш март-апрельыште ойырена. Интернетлан кӧра ты сомыл писын ышталтеш. Паша верым кеч-кушто кычалаш лиеш. Мемнан шуко пашаеҥна Эстоний гыч улыт, нунын йылмышт финн йылме гаяк. Но икмыняр ий почела Марий Эл гычат ӱдыр-рвезе-влак улыт. Нунын пашашт мемнам чот куандара  Мӧрым погымо пашалан пенгыде кап-кылан лийман. Тиде, мутат уке,  пеш неле паша. Ме кеҥеж мучко неле пашам ыштен кертше еҥ-влакым пагалена. Тылеч посна кеҥеж жапыште мемнан дене емыж-саскам да кушкылым ужалымашыште 13-15 еҥ пашам ышта. Тышке ме утларакшым кеҥеж каникул жапыште пашам ыштыше финн студент-влакым ӱжына.

А кузерак ончен-куштымо сатум налше деке шуктеда.

– Сатум ужалаш мемнан шке ужалыме верна-влак улыт. Кодшо кеҥежым тыгайже кандаше ыле. Тидын деч посна эше тӱрлӧ пазар-влак, ужалыме пайрем-выставка-влак лиедат. Шкенан ужалыме йӧнна, верна улмылан кӧра (тидым кажне оза шке ышта), продукцийланна изи огыл парышым  налына. Мланде паша куштылго огыл. Молан манаш гын налаш толшо эре свежа емыж-саскам йодеш. Нуным аралаш кӱлеш, шуко жап шке дене кучаш ок йӧрӧ. Садлан ужалыме паша шонымо семын кайыже манын, озалан эре жап дене тӧр кайыман, чот тӱткӧ лийман, пашаеҥ деч йодын моштыман. Ме ончен куштымо саскам чылажымат шке ужалаш тыршена, оптовик-влаклан ужалаш пуэна гын, рентабельность йомеш.

Мланде пашам шуктышо-влаклан кугыжаныш кузерак полша?

– Финляндий – Европысо ушемын ужашыже. Садлан фермер-влак полышым изиш тудын дечат, Финляндийысе кугыжаныш могырымат налыт. Но полыш утыжден кугу манаш огеш лий.

З.Глушкова мутланен.

Мутланымым В.Гаврилова кусарен.

25 шыжа 2008





Зоялан серыш
Сайт радам
Яндекс.Метрика

 1