Алексей Федорченко

У кино  

«Олык марийын кавасе ватыже»

Тӱнямбалне «29 февраль» кинокомпанийын «Овсянки» кинож нерген ятыр ойлат. Венецийысе фестиваль деч вара ты фильмын тӱнямбал премьерыже эрта. Тыгодымак Францийысе, Польшысо, Аргентинысе кинофестиваль гыч у приз-влак нерген увер-влак шоктат.

Эртыше изарнян ты кинон авторжо-влак:  А.Федорченко (тӱҥ режиссёр-продюссер), С.Константинов (режиссёр), Д.Осокин (сценарист), И.Осинцев (оператор-фотограф) Йошкар-Олашке толыныт. Нуно Марий Элнан йӱдвел кундемыштыже «Небесные жены луговых мари» кином сниматлаш тӱҥалыт. Тидын нерген Алексей Федорченко дене мутым вашталтышна.

Пагалыме режиссёр, саламлена кӱкшӧ сеҥымаш дене! Можо Тендам Марий мландыш савырыш?

– Ме вич ий ончыч Шор-Уньжаште, Моркышто  «Шошо» документальный кином сниматленна. Тыште ме ятыр еҥ дене палыме лийынна. Герой шотеш карт-влак лийыныт. Нуно шкеныштым шке модыныт, марла кутыреныт. Кажныже шке койышан, пӱрымашан, оҥай. Чонышто поро шарнымашым коденыт. Тышке эре толмо шуэш. Мут толмашеш, ты кином англичан, француз-влак пеш сай вашлийыныт. Мый нунылан фильмыште йоҥгышо руш мут-влакым гына кусаренам. Нуно марий мутым кумылын колыштыныт да чылажымат умыленыт.  Мый шкеже Екатеринбург гыч улам. Уралыштат мотор марий-влак илат, садлан тендам сайынак палем. Шор-Уньжаште лийме годым «Небесные жёны луговых мари» кином сниматлаш шонен пыштенна. Но ты проект пеш шергакан.  Але марте тидлан пижаш йӧн лийын огыл. Садлан «Овсянки» дене пашам ыштенна. «Овсянки» чап дене пырля кугу оксам конден. Лектыныт инвестор-влак, Российысе культур министерстве ты пашаш ушнен. Европысо продюсер-влакат мемнан дене пашам ыштынешт. Таче иктыжым палемдаш лиеш: «Пост-Продакшен» Германийыште, Финляндийыште печатлаш, копийым ышташ темла.

- «Овсянки» ятыр премий дене палемдалтын. Кудыжо эн шергырак?

- Да, кинофестиваль-влак эртат. Венеций, Париж, Аргентина, Польша… Чыла вере сеҥымаш дене саламлат. Приз-влак чынак тыглай огытыл. Венецийыште этнический жюри чон поянлыкым аралымылан призым пуэн. Тидын деч посна оператор паша, кинон йылмыже приз дене палемдалтыныт. Интернет критик-влак «Шӧртньӧ коля» манме призым пуэныт. Аргентиныште ме режиссура ден сценарийлан премийым налынна. Араб Эмиратыште, Абу Дабисе фестивальыште гран-при логале. Жюри председатель Умо Турман палемден: «Мыланемат юмыйӱлаште тӱҥжӧ йӧратымаш». Мо оҥайже: ты элыште чара могырым ончаш чарыме. Жюри член-влак чара могырым ончыктымо жапыште кынелыныт да шыпак зал гыч лектыныт. Вара уэш пуреныт. Тыште христиан католик-влак пагалыме монахышт лӱмеш увертарыме призым кучыктеныт. Чон поянлыкым ончыктымо шотышто «Овсянкым» Европысо эн сай кино семын акленыт. Нуно умыленыт: мемнан кино посна юмыйӱла, вера нерген огыл, а йӧратымаш нерген.  

Тугеже «Олыкмарий-влакын кавасе ватышт» мо нерген?

– Денис Осокинын возымо сценарийже – тиде тачысе юзо йомак. Моторлыкшо тыште: йомакысе юзо, овда, моло персонаж-влак чын илышыштат улыт. Тыге ыштен кертын Денис. Магиян реализм, юзо ден чын иктеш ончыкталтыт. Марий кундем ю куатан. Кино ты куатым аралыше ӱдырамаш-влак нерген ончыкта. Сценарий 20 новелле гыч шога. Ме марий калыкын илышыже, йӱлаже, культурыжо негызеш тӱнян моторлыкшым ончыкташ шонена. Уке гын, тиде чыным таче икмыняр мондаш тӱҥалме. Тиде – фильм-орнамент, календарь. Сниматлаш тӱҥалына телым, шошым, кеҥежым, шыжым. Кино тӱрлӧ жанрым авалта: йомак, ужастик, драме, эротика сӱрет… Сюжет калейдоскоп гоч  ме тачысе айдемылан ушештарена: тӱня нерген уло вес умылымаш. Тиде тӱня ошо,  тиде тӱня чын илаш ӱжеш.

Но марий тӱняште уло ойӧрӧ. Чара могырым, кап лушкыдылыкым аралыме шотышто кугезына-влак пеҥгыдын шогеныт…

– Киношто эротика лиеш гын, тиде пеш моторын, сылнын ыштыме лиеш. Чарымаш - христиан матрица, тиде марий историй гыч огыл. Молан манаш гын, мый эротика ден чийверам ик семын умылем. Сылным, моторлыкым шижмаш волгыдо, куанле тӱням шижме дене иктак. Тидын деч посна илыш тичмаш ок лий.

Йошкар-Олаште могай пашам шуктеда?

– Кином сниматлаш ямдылалтына. Мыйын командем мый дечем ончычрак толын, мый кугарнян йӱдым гына толынам. Ме тыште сценарийын пытартыш версийжым ыштена, рольлан артист-влакым кычалына, палыме лийына. Чыла театрлаште, культур колледжыште, университетыште кастинг-влак  эртеныт. Кином сниматлышашлык вер-шӧрым шымлена. Шушаш ийыште эн шагалже ныл экспедиций лиеш. Икымшыжым март тӱҥалтыште  палемдыме. Тунам ме теле новеллым сниматлена. Вара майыште, очыни. Пытартышыже - ноябрьыште. Эше пел ий гыч кино ончышо деке лекшаш.

- Марий-влаклан могай ой але йодмаш уло?

- Ме кызыт Йошкар-Олаште кастингым эртарена. Но ме районлаштат ты пашам эртараш шонена. Ялысе калыкымат кастингыш ӱжаш тӱҥалына. Увертарымашым вучыза. Киношто сниматлалташ кумылда уло гын, шочмо йылме дене мутланен моштеда гын, толза шкендам ончыкташ.

«Марий Эл», 23 кылме 2011 ий





Зоялан серыш
Сайт радам
Яндекс.Метрика

 1