Юзо кугыза да тунемше

Юзо кугыза да тунемше

 

 

Илен улмаш  ош тӱняште  рвезе, кычалын тудо шкаланже пашам. Миен икана рвезе улан илыше оза деке, шке моштымыжым темлен, а оза эн ончычак йодын колтен:

 - Шольым, каласе: тый лудын-возен моштет?

– Моштем, пеш сайын моштем! – кугешнен вашештен рвезе.

 Туге гын,  оза шинчажым ӧрдыж кораҥден,  лудын-возен моштет гын, тый мыланем йӧршынат от кӱл!

Тыгай вашмутым пеш куштылгын умылтараш лиеш: ты тӧра айдеме чоныштыжо юзо куатым ашнен. Тудын юзо куатше нерген кӱжгӧ книгалаште возымо улмаш. Оза ты возымым тарзе лудын кертеш манын, лӱдын.

Но рвезе, лӱмжӧ  Петыр, тунар чоя лийын, кеч-кӧмат кутырен савырен кертын:

– Ну-ну,  шоналтен тудо, тый ораде полышкалышым кычалат, мый тыгаят лийын кертам!

Рвезе уэш увертарен:

– Пагалыме тӧра! Мый, очыни, сайын колын шым шукто. Те, очыни, палынеда ыле: мый модын-воштыл моштем мо? Ты пашаште мый чылаштымат ончылтем! А лудын-возаш… Тыште мый мастар омыл, нимогай умылымашемат уке!..

Тунам юзо кугыза лыпланен да у еҥым тарзылан налын. Рвезе чыла шотыштат чатка да чулым лийын, озалан келшен. Туге гынат Петыр йӧным муын, южгунам йыштак юзо книгалажым шергалын да пеш вашке чыла годымат ойлаш келшен толшо юзо мут-влакым тунемын шуктен. Идалык мучашке лишемын, ты жаплан рвезе юзо ойпогым шке тӧраж семынак сайын пален.

Икана тарзе рвезе юзын полшымыж дене тыглай выньыкым айдемыш савыраш тӧчен. Тудо рвезе олмеш чыла лавыран пашам ыштен кудалтышаш улмаш. Лач тидын годым тӧра толын лектын. Тудо пеш чот сырен, рвезе ӱмбаке кержалтын, но мо тунам лийын!.. Рвезе писын  юзо мутым пелештенат, тунамак вараксимыш савырнен, почын шындыме окна гыч эрыкыш чоҥештен лектын!

Юзо кугызат тунамак пӱркыт кайыкыш савырна да вараксим почеш чоҥешта. Кок кайыкын кумда эҥер ӱмбалне чоҥештымышт годым пӱркыт изи кайыкым поктен шуын, теветеве руалта – но вараксим вӱдышкӧ шуҥгалтын, колыш савырна. Тунам пӱркыт кайык кугу колыш савырна да изи колым нелаш тӧча – но изи кол ты татыште угыч кайыкыш савырна. Тыге тӧра ятыр жап поктылын, Петыр нойымыжымат шижын. Кӧгӧрчен кайык лийын, кугыжан садше ӱмбалне ноен чоҥештылмыж годым  кугыжан ӱдырым ужын шукта. Ярныше кайык тунамак ӱдырын йол воктекыже ярнен камвозеш, да ӱдырын шинчашкыже сӧрвален ончалеш. Ты жапыште пӱркыт ӱдыр ӱмбалне пӧрдын да, изи кайыкым руалташ шонен, шулдыр дене лупшкедылын. Кугыжа ӱдыр пӧрткайыкым чаманен да мланде гыч нӧлталын. О ӧрмаш!  пӧрткайык шӧртньӧ шергашыш савырнен, ӱдырын парняжым сӧрастарен. Ты шергашыште кок шинчавӱд пырче семын кок шергакан кӱ йӱлен волгалтын.

Юзо кугыза тунамак  айдемыш савырнен да кугыжа деке миен:

– Мый тыланда мом йодыда, тудым шукташ сӧрем, алмашыже ӱдырдан чийыме шергашым мыланем пӧртылташ йодам.

Кугыжа эреак пошкудо кугыжан вуйчием же гыч шергакан кӱм поген налме нерген шонен илен улмаш. Шагатат эртен огыл, а юзо кугыза полатышке угыч пӧртылын да ты шергакан кӱм кугыжалан кучыктен.

Тунам кугыжа шкеж дек ӱдыржым ӱжыктен да шергашым пуаш йодын. ™дыр тидым ышташ келшен огыл, вет тудо пален, ты шергашыште тыглай пӧрткайык аралтышым муын. Кугыжа тыгай койышлан пеш чот сырен да кычкыралын:

– Мый тыйым мут колышташ туныктем! – тунамак ӱдыржын парняж гыч шергашым шупшын налын.

Вичкыж шергаш кугыжан кидыштыже ик татыште пеле гыч шелын да йыр шыжалт пытыше тар пырчышке савырнен. Юзо кугызат нерен шоген огыл, тунамак чывышке савырна да тар пырчым чӱҥген пытара. Юзо кугыза тунар куанен, тидын дене чыла пытен шонен. Но кугыжа ӱдырын мотор йолчиемже йымаке ик тар пырче логалын улмаш. Нигӧ шижынат шуктен огыл, а ты пырче пырысыш савырнен, воктен шогышо чывым руалтен, кочкын колтен.

Вара сеҥышыш лекше эргына айдеме сыным налын, пырыс моткоч сылне рвезыш савырнен. Кугыжа ончылно тудо пагален вуйым савалтен, юзо куат дене пайдаланен моштымыж нерген каласен да шке усталыкшым озалан темлен. Кугыжа палыдыме рвезым порын вашлийын, шке кугыжанышыштыже кодаш йӧным ыштен. Тыште Петыр шуко поро пашам ыштен да варажым кугыжа ӱдырым марлан налын, маныт…

 

  





Зоялан серыш
Сайт радам
Яндекс.Метрика

 1