Сокыр шылоза.

Сокыр шылоза.

 

Ик шылоза - лӱмжӧ тудын Ганс – ӱмыржӧ мучко шуко оксам поген ситарен. А шоҥгемеке, сокыр лиймек, шке пашажым коден каяш шонен пыштен. Но меже чыланат палена: йӧратыме сомыл деч посна илаш куштылго огыл. Пошкудо ялыште кугу пазар лийшаш нерген уверым колмеке, шоҥго Ганс кид-йод шӱмлан ӱшанен, пазарыш тарванен. Шылозан тиде койышыжо ончычсо йолташыже-влакым сайынак шыдештарен. Тыге нуно шоҥгылан ӱчым ышташ шонен пыштат.

Ганс йолташыже-влаклан сай ушкалым налаш шонен толмыж нерген каласен. Нуно тунамак йолташыштлан ушкалым вӱден конденыт. Сокыр кидшӱм дене вольыкым кучен ончен, ушкал келшен толшыла чучынат, оксам тӱлен. Тылеч вара Ганс йолташыж-влак дене пырля ты пашам сайынак мушкын. А корныш лекмыж деч ончыч йолташыже-влак ушкал олмеш казам кылден колтеныт. Мыскара пашаштлан куанен, шоҥгым мӧҥгыжӧ ужатеныт.

Пазар гыч пӧртылшӧ Гансым пелашыже йӱштын вашлийын. Вет тудо сай ушкалым ужаш шонен.

- Але вара тиде эн сай ушкал огыл?!. – шыдын йодын Ганс да вольыкым тупшо гыч ниялтен. Тунам гына ондалалтмыжым умылен. Сырыше да нелеш налше пелашыжым изиш лыпландарымеке, шоҥго шылоза йолташыже-влаклан ӱчым пӧртылташ товатлен.

Окса мешакым сакалтен, вуйышкыжо чоя койышан тукым шольыж деч кодшо изирак упшым упшалын, тунамак пазарышке пӧртылын. Пазарыште кум кочмыгудын озашт дене вашлийын, кажныжлан кормыж тич оксам кучыктен да тыге ойлен:

- Мый шылоза-влак дене пырля кечывал кочкышлан толам. Кунам ме ты пуымо оксалан кочкын ситарена, мыйым шижтарыза: тунам мый шке упшемым савырен упшаламат, йодам: «Мыняр оксам мый тӱлышаш улам?»  А те вашештеда «Нигунар, чыла тӱлалтын!»

Шоҥго шылоза йолташыже-влакым вашлийын, кечывал кочкышым пырля тамлаш темлен. Нуно кумылын келшеныт. Тӱшкан икымше кочмыверыш погыненыт.  Тыште спектакль пеш сылнын модылтын. А кокымшо, кумшо кочмыгудышто тыгай сӱретым ужын, шылоза-влак шижын шуктеныт: ончылгоч окса  тӱлалтмаш -  оҥай упшын пашаже. Вуйышто савырен веле шындет, юзо вийже дене чыла роскотым тӱла.

Ятыр жап сӧрвалтарымеке, Ганс упшын юзо улмыж нерген каласен да шергакан чиемжым сай акеш ужалаш келшен. Тыге шылоза-влак, шке тукымыштым погалтен, кочмыгудыш вашкеныт. Шер теммешке йӱыныт-кочкыныт, чоя упш чыла роскотымат тӱла ман шоненыт. Мучашлан кугурак шылоза вуйыштыжо упшым савырен шынденат, йодын:

- Мыняр ме тӱлышаш улына?

Кочмыгудо оза вашештен:

- Теве шотлен налам.

Тыгай вашмутымак нуно кокымшо, кумшо кочмыверыштат колыныт!  Тунам гына нуно изи йочала ондалалтмышт нерген умыленыт да мыскылалтыныт.

Шылоза-влак пыкше-пыкше кочмо роскотыштым петырен кертыныт. Родо-тукымыштым мӧҥгышкышт колтеныт да, ятыр жап мутланымеке, эрвелеш, шоҥго Ганс дене вашлияш шонен пыштеныт. Шыде шӱлыш дене шӱлышӧ шылоза-влак шоҥгым малымвер гыч шӱдырен волтеныт, мешакыш пӱтырен чыкеныт да эҥерысе кӱварышке наҥгаен вӱдыш шуаш шоненыт. Но шоҥгым колымыж деч ончыч чотак лӱдыкташ манын, мешакым  кӱвареш пыштат да адак трактирыш вашкат. Тышке нуно ятыр жап лийыт, Ганс нергенат чуч гына монден огытыл улмаш.

А тиде жапыште кӱвар гоч кӱтӱчӧ сӧсна кӱтӱм поктен. Тудо мешакыште «Мый ынем ыште, кумылем уке!» манме йӱкым колын.

- Мом тый ынет ыште? - йодын кӱтӱчӧ.

- Мый кугыжан ӱдыржым марлан ынем нал, - шоктен вашмут.

- А мый тореш омыл! – кычкырал колтен сӧсна кӱтӱчӧ. Тыге нуно кутырен келшат да шке верышт дене алмашталтыт: шоҥго шылоза эрыкыш лектеш, а ораде кӱтӱчӧ мешакыш пурен возеш. Шоҥго Ганс мӧҥгышкыжӧ сӧсна кӱтӱ дене пӧртылеш, а туткарыш логалше кӱтӱчӧ эҥер вӱдыш чоҥешта - вӱд гына шыжалт кодеш!

Икмыняр арня эртымеке, ик осал шылоза Гансын суртшо воктеч эртен. Тошкалтыш мучаште шинчыше шоҥгым ужынат, пеш ӧрын кудалтен. Оралте воктенак сӧсна кӱтӱ коштын.

- Тый вӱдыш пурегаен колен отыл мо? – кычкырал колтен ончычсо йолташ.

- Шоналтенат омыл! – кугу кумыл дене вашештен шоҥго шылоза да мо лиймым умбакыже шонен каласкален пуэн. -  Эҥер пундаште мешак рудалтынат, мый ужар шудо ӱмбаке логальым. Тыште мотор ӱдыр пеш кугу сӧсна кӱтӱм кӱтен. Тудо мыланем «Нал тыланет мыняр кӱлеш, да вашке тышечын мӧҥгышкет!» мане.

Волгенче семын писын тиде увер шоҥго Гансын йолташыже-влак деке миен шуын. Нунат тыгай пиалым кычалаш вашкеныт. Кӱвар деке ошкылшыштла кутырен келшеныт: кажне вӱдыш тӧрштышӧ сереш кодшо-влаклан «Ух!» манын кычкыралеш. Тыге нуно чыла шонымо семын лийме нерген ваш-ваш шижтараш шоненыт.

Но кажне «Пушт!» серыште шогышо-влаклан «Ух!» манмыла шоктен. Да кажныже кугу ӱшан дене вӱдышкӧ тӧрштен. Тыге нуно чыланат вӱдеш коленыт.

А шоҥго Ганс ты кече деч вара тыматле илышым илен, маныт. 





Зоялан серыш
Сайт радам
Яндекс.Метрика

 1