Пиалан иза-шольо

Пиалан иза-шольо

 

Пеш ожно илен улмаш ик нужна ӱдырамаш. Тудын кум эргыже лийын. Изи шыгыр пӧртышӧ нуно илен-шӱлен толашеныт. А кочкаш лачак ик казан пуымо сийже гына лийын.

Икана озавате вӱташке казам лӱшташ пуренат, колен вочшо вольыкым ужылалтен. Тунамак ӱдырамаш магырен шорташ тӱҥалын.

-Кузе ынде илаш тӱҥалына, тыгай ойго дене? – магырен тудо. – Чыланат шужен колена ынде!

Ойгыж дене тулык ӱдырамаш эргыж-влакым погалтенат, шужен ынышт орлане манын, эҥер вӱдыш тӧрштен колаш шонен пышта.

Тура сер тӱрышкӧ шогалын, эн изи, эн йӧратыме  эргыжым вӱдыш кудалташ кучен веле шукта, вӱдтолкын коклаште ош ӱпан вӱдӱдыр койылалта да шыдын пелешта:

– Ораде, мом тый шонен пыштенат?

Ойган ава шортын вӱдӱдырлан шке орлыкан пӱрымашыже, икшыве-влакын шужен шинчымышт, вес йӧным муын кертдымыж нерген каласкала. Тудо ик корным гына ужын: икшыве-влак пелен колымашым эҥер пундаште вашлияш. Вӱдӱдыр ӱдырамашым чаманен да лыпландарен ойлен:

– Товатле мылам: сулык шонымашет деч кораҥат. Тунам мый кажне эргычлан пиалешышт иктаж-момак пӧлеклем.

Ава тыгай ой дене келшен да уло чон дене эҥерысе ӱдырын порылыкшылан тауштен. Икымше эргылан вӱдӱдыр печкем пӧлеклен. Ты изи печкем початат, тушечын тамле арака йога улмаш. Кыдалаш эргылан котомка тич шурно логалын. Ты шурным мландыш шындет гын, тунамак кум ший оксан вондо кушкеш улмаш. Кумшо эргым вӱдӱдыр керде дене палемден. Ты кердым ик гана лупшалме дене шӱдӧ еҥын вуйжо руалалтын.

Тиде жап гыч ава да икшыве-влак нужналыкым пален огытыл. Кыдалаш эрге шурным ӱден оксам ыштен, тылеч вара кӱ пӧртым налаш йӧным муын. Ты пӧртыштӧ чылан куанен да азапланыде иленыт. Ӱстел ӱмбалне нунын эре тамле кочкыш лийын, ты кочкыш кугурак изан печкештыже улшо, саска гыч ыштыме  арака дене тамлештаралтын. Иктаж-могай пошкудыжо кӧранымыж дене уда пашам ыштен гын, тунамак калык ончыко изирак эрге лектын шогалын. Тудо ӧрыктарыше керде дене лупшкедылын, осалым ыштыше еҥын шонымыжым шукташ кумылжо йӧршеш йомын.

Иза-шольо-влакын кушкын шумекышт, авашт колен колта. Эрге-влак авашт верч тунар ойгырат, эсогыл йӧратыме аваштым шарныктыше суртышто илымыштат ок шу. Тыге нуно ош тӱня мучко лектын ошкылыт.

Шуко-шагал ошкылмеке, ик кугыжанышыш толын лектыт. Ты кугыжанышым кок пошкудо эл сар дене лӱдыктылын. Кугыжанышын салтакшат шагал улмаш, у сарзе еҥым погаш оксажат лийын огыл. Салтак-влакын саркуралыштат, чийме-кочмо шотыштат пашашт эркышнен улмаш. Садланак  южыжо кугыжан мутшо ваштарешат ойлышташ, сарыш кайыде кодаш тоштын. Тунам кугыжа увертарымашым ыштен: кӧ кугыжанышым ты азап гыч утарен кертеш, тудлан пел кугыжанышым да кум ӱдыржӧ гыч иктыжым, эн чевержым, марлан пуа.

Иза-шольо-влак, ты уверым колын, вигак кугыжан полатышке корным кучат да элым утараш келшат.

Ик иза шурным ӱдаш пижын, тыге пеш вашке шуко ший оксам ыштен. Тыге пӧръеҥ-влакым рекрутыш налаш, нуным сайын пукшен-йӱкташ окса йӧнештаралтын. Весыже печке гыч аракам йоктарен. Арака пеш тамле лийын, ты элыште тыгайым эше нигӧат йӱын огыл улмаш. Ты йӱыш деч вара тептердыме тыглай эрге-влак, у куатым налын, тале салтакыш савырненыт. Кумшо эрге генерал лӱмым сулен да сарзе-влакым кучедалмашке луктын. Тушман ваштареш кердыжым нӧлталын гына, тунамак шӱдӧ еҥ камвоч йӧрлын. Тыге сар пеш вашке чарнен, а тушман кырен шалаталтын веле огыл, шке мландыжымат йомдарен. Мемнан сеҥышыш лекше кугыжана уш кайыше гай пиалан лийын. Тауштымо кумылжо дене тудо кок пошкудо кугыжанышым кок утарыше иза-шольылан пуэн. А шке элжым кумшо эргылан кучыктен. Тидын годым тудо кум изак-шоляклан кум ӱдыржым марлан пуэн. 





Зоялан серыш
Сайт радам
Яндекс.Метрика

 1