Леена Лаулайайнен

Леена Лаулайайнен

Тыматле Маршан

 

Сур кӧгӧрчен гай чоҥештылше

Эр тӱтыраште

Кылмыше шемлогын вачӱмбалне

Маршан шокталтен шомакдыме мурым.

 

Ончал мӱкш-влакын

Кушталтымыштым, Маршан!

Эрте нунын дек пувурса вондо воктечын,

Тушто ший памаш ушна эҥерыш

Да кайыккомбо еш

Кугу ваштар йымалне йӱштылеш

Тушто, канде пӧртыштӧ

Курымашлык ой-влак илат.

 

Вӱдкайыкын муржо пычкемышыш керылт пурен

Шӱйым шуялын

Вуйым тыҥге-туҥге савыркален

Ийын, келанен вӱд йымалне

Чоҥештат ер ӱмбалне

Да куштат тымыкым пӱчшӧ

Йӱксавышым колмешке

Вӱд йымалне йӱдвошт чонан-влак ийын модыт

Кече велке ончен,

Икте-весым вучен умылат:

Тӱня улеш кайык муно, алят. 

 

***

Акрет годым Иктӱкан миен шуын

Кугу эҥер деке. Коден янлык-кайык-влакын капкам

Савырнен курыкысо каза тукымын кугыжашкышт да

Ош комбо-влакын кудышт гыч

Шӱдыр деке вошт

Тул да шикш гоч чоҥешта.

 

Ал эрдене

Кунам кече изи курык ӱмбач вола

Иктӱкан ерысе ший вӱдыш

Йӱштылаш шуҥгалтеш. Тунам, йолташем,

Тыят тудым ужын кертат.

 

Тудо шуэн вашешта йодыштметлан.

Иктӱкан шӱм-чон йодмым веле

Тунемын ужаш.

 

Пий-влак

Арам тудым шеҥгечынже поктылыт.

 

Лач южгунам, кунам кумда эҥер сереш

Чечен йоча кодеш йылт шкетын

Иктӱкан туддеке лишемеш

Чодырасе олма саскан ю тамже семын.

 

Канде имне-влак ош мландеш тулат

 

1.Канде имне-влак ош мландыште кудалыштыт

Тӱрлеман тӧрза серга дене волгалтше ял воктене

Каналташ шогалыт

Пурлалыт шудым да пӧрдалыт

Мындырланен

Ош ошмаште.

Вара угыч пӱргалын южым

Корнышко тарванат. Туп валнышт шулдырдымо кайык-влак

Чоҥештылыт. Пуйто чодырасе ир олман

Пӱсӧ лышташлаже

Мардежыште иеш.

 

2. Канде имне-влакын тупыштышт

Пушыш шинчын колызо-влак лӱҥгалтыт

Мардежоҥан карап-влак ийыт, вате-влакше пуйто

Чай самбар. Куштышо йоча-влакын

Шоҥешталтше воштылмышт йырым-ваш йоҥга.

Изи эрге эҥер савыртышыште

Теҥызлан тупынь шинчын

Каура шиялтышыж ден шокталта.

 

Йомшо муро

 

Кугу эҥер серыште

Семмастар кычалеш

Мут-влакым

А мут-влак велалтыныт

Сӧрем шудо ӱмбаке.

 

Кавасе маска – эҥер серыште

 

Иктӱканла тылзе койын

Эҥерыште шып ийын

Шыркамам чиялше чодырасе каза

Шем йӱдын шинчажым йӧратен шынден.

 

Тыге пеледше серышке

Кава гычын волат

Маскаиге-влак

Лӱҥгалтше

Шӧртньӧ шепкашке.

 

Таирын шылтыме йомакше

 

Палет мо,

Молан кеҥеж еда йоча-влак

Чодырасе аланын пеледышым кӱрын

Вуйшӱдышым пидын

Кудалтат

Таир ерын ший толкын ӱмбаке?

 

Таир ер пундаште ила изи ӱдыр

Тудын акрет годсек шортмыжо дене

Шочын тиде ер.

 

Но молан ӱдыр шортмым

Мучашдымын ойганыше чонжым

Огеш шарне нигӧ

Эсогыл Таир ер!

 

Кас кечын йоммыж годым

Таир ер пога аршашым

Да сылнештара шӱешыже.

Мӧршудым

Вуйышкыжо пыштымек

Вашлиеш Иктӱканым.

 

Тыге Таир ӱдыр Иктӱкан ӱмбалне

Ужар олык мучко кудалышт модеш.

Чон йӱкшӧ шарла мландывалне

Ты сем ден рӱпшалтын мӧр гай тамле омо ден

Йоча-влак малат

 

Йыван ден кайык

 

Изи курык марий,

Мардеж койышан Йыван

Юлын ошман серышкыже лектын

Сӱретлен вӱдкайыкым да тудлан каласен:

− Чоҥеште касвелыш, чоҥеште эрвелыш!

Увер ден чылашт деке шу:

 

Изи Йыван вуча

Кугу тумо йымалне.

Йыван мошта имньым кушкыж кудалышт да

Шокталтен рия-рия шӱвырым.

Муралта гын мурым Йыван

Модыкта чондам ир кайыкла.

 

Урал курыкысо рывыж

 

Кугу Урал ӱмбалне уло изи курык

Поп лӱман

Мардежым кушкыж тушко миенам.

 

Тып-тывыдоп-тывыдоп!

 

Шым тӱжем ий ожно

Тул рывыж тушто пыжашым оптен.

Тудын игыже таче илат Лапландийыште,

Тиде чыным огеш лий мондаш.

 

Тӱрлеман тӧрза серга шеҥгелне

 

Тӱрлеман тӧрза серга шеҥгелне

Пеледышан шовыч шылме верыште

 

Юл кычалеш шке лӱмжым.

 

Шонанпылым куышо

 

1. Юл йогынын кукшо серышкыже лектын

Ӱшык верыште

Шинча ӱдырамаш – Салика.

Тувыр-шовыржо кумыж, ӱпшӧ пыл

Шӱйыштыжӧ чылдыр-чылдыр ший гай ий аршаш.

Тудо вынер куэм семын куа шонанпылым

Тӱтырам кучылтеш тӱсйогынын сотыжо семын

Вӱдкайыкын лӱмдымӧ ойгышкыжо велын.

 

2. Пашам мучашлымек, кавам кокыте шелын

Ӱдырамаш шонанпылым

лупшалын

Корка шӱдырын ваче ӱмбакше

Да каен.

Мӱндыркӧ-мӱндырк эртен, тымыкыш вӱдылт

Пычкемыш серын волгыдышко савырнен

Пич серын ош куэран чодыраж гае лӱҥген.

 

Кайыкыш савырныше ӱдыр нерген

 

1. Илен улмаш мотор марий ӱдыр Чачавий.

Князь налнеже улмаш тудым марлан

Шып ойлен:

- Пуэм тылат чыла, мо мыйын уло

Да шӱмемым.

Но лӱмет, Чачавий, тынар ӧрыктарыше. Садлан

Сӱан модмо кечын тылат

У лӱмым, таҥем, пӧлеклем.

2. Сӱан кас лишемын.

Юл йогын агур гыч кынелын у кече.

Ковыж семын йоҥген ужар шудо. Сер тӱрышкӧ

Ӱдыр вашкен,

Вуйшӱдыш пеледыш волгалтын.

3. Шеҥгек ончалде, тура серын юж помышыш

Ӱдыр шуҥгалтын

Да кайык семын нӧлталт кече деке

Куэрын ӱмбач чоҥештен.

Алят ужар оҥан киса-влак

Эҥерыште вычыматат: Чачавий, Чачавий.

 





Зоялан серыш
Сайт радам
Яндекс.Метрика

 1